Het is woensdag precies 100 jaar geleden dat de Haarlemse verzetsstrijder Hannie Schaft (1920-1945) werd geboren. De Hannie Schaft Stichting start op deze dag met de viering van haar leven in het Kenaupark in Haarlem; ook daarna staat er het nodige rond Hannie en haar gedachtegoed op het programma.
Het bijzondere aan Hannie Schaft was vooral dat ze als jonge vrouw deelnam aan het gewapende verzet in de Tweede Wereldoorlog, vertelt Jeroen Pliester, de voorzitter van de Hannie Schaft Stichting, aan Haarlem105. Veel vrouwen sloten zich in de oorlog bij het verzet aan, maar slechts een klein deel daarvan was gewapend en ruimde bijvoorbeeld verraders van joden uit de weg. Hannie was dus één van hen. Ze werkte hierbij nauw samen met de zussen Truus en Freddie Oversteegen, die zelfs nog iets jonger waren. De vrouwen hebben onder andere bruggen in de oorlog opgeblazen, maar ook meerdere mensen doodgeschoten, die samenwerkten met de Duitse bezetter.
“Hannie dacht na over hoe je de samenleving mooi kunt maken”
“Hannie was een echte denker. Over veel dingen was ze aan het nadenken: hoe belangrijk vrede is, hoe je de samenleving mooi kunt maken. Aan het einde van haar schooltijd bedacht ze dat ze rechten wilde studeren. Ze wilde bij Verenigde Naties gaan werken. Het was een meisje dat een beetje op zichzelf was. Ze was veel aan het observeren. De keuze om een rechtenstudie te gaan doen, vlak voor de oorlog, was een logisch vervolg.”
Hannie’s beslissing om zich aan te sluiten bij het gewapende verzet, had bovendien te maken met wat zij in de oorlog in haar vriendenkring meemaakte. “De eerste motivatie van Hannie om in verzet te komen was het feit dat haar Joodse vriendinnen steeds minder mochten deelnemen aan het normale leven. De samenleving was niet inclusief meer.”
Vrijheid en inclusiviteit
Het opkomen voor vrijheid en inclusiviteit, zoals Hannie dat deed, is vandaag de dag het uitgangspunt van de Hannie Schaft Stichting. “Diversiteit, inclusiviteit en vrijheid zijn tegenwoordig heel actueel.” De stichting zegt mensen (en in het bijzonder jongeren) bewust te willen maken van de gevolgen van extremisme, racisme en discriminatie, zodat zij ‘het verschil kunnen maken wanneer het erop aankomt’.
100 jaar Hannie
Het is dan ook niet toevallig dat morgen, op Hannie’s geboortedag, de eerste activiteit in het kader van ‘100 jaar Hannie Schaft’ een bijeenkomst is met kinderen. Wat gaat er precies gebeuren? “Het is de officiële aftrap van de viering. Normaal herdenken we Hannie, maar nu vieren we dat ze geboren is en welke belangrijke bijdrage zij geleverd heeft. Jonge kinderen van de Hannie Schaftschool komen morgen samen in het Kenaupark, bij het beeld van Hannie Schaft en de Hannie Schaftboom. Het is een besloten bijeenkomst. Zij gaan daar iets bijzonders doen. Wat dat is, kan ik nog niet verklappen.”
Documentaire
Ook Peter Hammann, die een boek over Hannie’s leven geschreven heeft, en documentairemaker Deborah van Dam zijn bij de bijeenkomst in het Kenaupark aanwezig. Van Dam is een speciale documentaire aan het maken, die gericht is op de jeugd. “Het is een mix van historische beelden, live scènes en animatie. Jongeren, die op een zogenoemde ‘vreedzame school’ zitten (daar zijn er 1000 van in Nederland) kunnen de documentaire, met een bepaald soort tool, voor hun werkstukken gebruiken. Op die manier kunnen ze thema’s die nu spelen combineren met scènes van nu en uit het verleden. In 2021 gaat de documentaire in première.”
Hannie Schaftlezing
De jaarlijkse Hannie Schaftlezing is dit jaar op zondag 29 november. “De spreker is een zeer prominent iemand. Wie dat precies is, kan ik nog niet vertellen. Het wordt een programma van ongeveer een uur lang, met de lezing en prachtige muziek van goede muzikanten.” Aansluitend voert de stille tocht naar het Kenaupark: de plek waar het vieren van Hannie’s leven op haar geboortedag is begonnen.