In de tweede wereldoorlog was luisteren naar de radio verboden, toch werden via radio oranje berichten verspreidt, deze werden vervolgens opgeschreven in verzetskranten, die natuurlijk ook verboden waren, toch werden deze volop gemaakt.
In Zandvoort werd onder andere het Parool gedrukt. Het drukken was een gevaarlijke bezigheid, omdat de Duitse bezetters er de doodstraf op hadden staan. Naast het Parool werd ook de kleine Patriot gemaakt in Zandvoort. De kleine Patriot was een dagblad in A4 formaat en werd op een typemachine getikt en vervolgens met een stencilmachine vermenigvuldigd.
Stencilmachine
Een stencilmachine is een soort kopieerapparaat dat inkt doordrukt naar de andere pagina’s. Hierdoor werden niet alle kopieën even mooi. Het voordeel ervan is dat het makkelijk in een woonhuis geplaatst kon worden en dat het voor de Duitsers moeilijker was te achterhalen wie een blad drukte. Dit doordat kleine afwijkingen in letters vaak herleidt konden worden naar een specifieke drukkerij, bij een stencilmachine moest het herleid worden naar een typemachine, en er waren veel meer typemachines dan drukkerijen.
De kleine Patriot bleef verschijnen tot en met 1945. De typemachine waar de kleine Patriot op werd gemaakt is nog steeds in handen van het Zandvoorts museum. Het Parool werd maar een korte tijd in Zandvoort gedrukt. Nadat de Duitsters de drukkerij ontdekten werd iedereen tot de dood veroordeeld, deze straf werd alleen voltooid bij Wim Gertenbach.
Van bunker naar bunker
Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren er wel 820 bunkers in en rond Zandvoort. Wat is het verhaal van die bunkers? En hoe was het in Zandvoort in tijden van oorlog? Haarlem105-programmamaker Dennis Kroskinski neemt je in het nieuwe programma ‘Van bunker naar bunker’ mee door de geschiedenis van Zandvoort tijdens de Tweede Wereldoorlog. Elke zondag om 14:20 een nieuwe aflevering op TV en online.