• Veelgestelde vragen
  • Adverteren
  • Vacatures
  • Over ons
    • Privacy- en Cookiebeleid
    • Over ons
    • Klachten
    • Educatie
    • Bestuur
    • PBO
  • Contact
Geen resultaat
Toon alle resultaten
Haarlem105
  • Radio
    • Programmering
    • Haarlem105 - Kijk live
    • Haarlem105 - Luister live
  • Televisie
  • Nieuws
    • Overzicht
    • Economie
    • Politiek
    • Regio
    Uitstel voor bomenkap Elswout: stichting hoopt op definitieve streep door de plannen

    Uitstel voor bomenkap Elswout: stichting hoopt op definitieve streep door de plannen

    Twee auto’s zwaar beschadigd bij brand Jan van Zutphenstraat

    Twee auto’s zwaar beschadigd bij brand Jan van Zutphenstraat

    Haarlemse filmmaker Joshua van ’t Hoff wint Amerikaanse prijs met fanfilm Star Wars

    Haarlemse filmmaker komt met vervolg op awardwinnende Star Wars-film

    Grote restafvalcontainer in Bloemendaal wordt zestig euro duurder

    Grote restafvalcontainer in Bloemendaal wordt zestig euro duurder

    15-jarige jongen aangehouden voor oplichting in Schalkwijk

    Nilgün Yerli stelt de voorwaarden van de liefde ter discussie in Theater de Liefde

    Nilgün Yerli stelt de voorwaarden van de liefde ter discussie in Theater de Liefde

  • Sport
    • Overzicht
    • Formule 1
    • Hockey
    • Honkbal
    • Voetbal
    RFC Haarlem trots op de manier waarop het goed gaat: ‘Al tweeënhalf jaar aan het bouwen’

    RFC Haarlem trots op de manier waarop het goed gaat: ‘Al tweeënhalf jaar aan het bouwen’

    Rondleiding nieuw clubhuis HFC: ‘Nog nooit zoveel bier en kroketten verkocht’

    Racefestival Zandvoort trekt recordaantal van 80.000 bezoekers

    Racefestival Zandvoort trekt recordaantal van 80.000 bezoekers

    Rondje Zandvoort met burgemeester en wethouder tijdens F1-weekend: ‘De sfeer is geweldig’

    Rondje Zandvoort met burgemeester en wethouder tijdens F1-weekend: ‘De sfeer is geweldig’

    Vrijwilliger Paul Eldering blikt terug op zijn jaren bij Circuit Zandvoort

    Vrijwilliger Paul Eldering blikt terug op zijn jaren bij Circuit Zandvoort

    Formule 1 in Zandvoort: extra drukte en maatregelen in de regio

  • Cultuur & Media
    • Overzicht
    • Evenementen
    • Kunst & Cultuur
    • Muziek & Media
    Haarlemse filmmaker Joshua van ’t Hoff wint Amerikaanse prijs met fanfilm Star Wars

    Haarlemse filmmaker komt met vervolg op awardwinnende Star Wars-film

    Nilgün Yerli stelt de voorwaarden van de liefde ter discussie in Theater de Liefde

    Nilgün Yerli stelt de voorwaarden van de liefde ter discussie in Theater de Liefde

    Oud-cipiers van Haarlemse Koepel inspireren kerstvoorstelling LAVA in de Bajes

    Oud-cipiers van Haarlemse Koepel inspireren kerstvoorstelling LAVA in de Bajes

    Popronde 2021

    Popronde zoekt in Haarlem bewust naar locaties buiten het ‘standaard muziekplaatje’

    Frans Hals en Rembrandt voor het eerst naast elkaar te zien in Haarlem

    Frans Hals en Rembrandt voor het eerst naast elkaar te zien in Haarlem

    Gemeenteraad trekt 280.000 euro uit voor redden Museum van de Geest

  • Gemist
    • Overzicht
    • Radio
    • Video
    Uitstel voor bomenkap Elswout: stichting hoopt op definitieve streep door de plannen

    Uitstel voor bomenkap Elswout: stichting hoopt op definitieve streep door de plannen

    Haarlemse filmmaker Joshua van ’t Hoff wint Amerikaanse prijs met fanfilm Star Wars

    Haarlemse filmmaker komt met vervolg op awardwinnende Star Wars-film

    Nilgün Yerli stelt de voorwaarden van de liefde ter discussie in Theater de Liefde

    Nilgün Yerli stelt de voorwaarden van de liefde ter discussie in Theater de Liefde

    Oud-cipiers van Haarlemse Koepel inspireren kerstvoorstelling LAVA in de Bajes

    Oud-cipiers van Haarlemse Koepel inspireren kerstvoorstelling LAVA in de Bajes

    Eerste Haarlem Business Week zet ondernemers in het zonnetje

    Eerste Haarlem Business Week zet ondernemers in het zonnetje

    RFC Haarlem trots op de manier waarop het goed gaat: ‘Al tweeënhalf jaar aan het bouwen’

    RFC Haarlem trots op de manier waarop het goed gaat: ‘Al tweeënhalf jaar aan het bouwen’

    • Radio
    • Hele uren
    • Video
  • Programma’s
    • Programmering
    • Alle programma’s
Haarlem105
Home Nieuws Regio Haarlem

Joodse geschiedenis meer tot leven met verkoop van Joods Gemeentegebouw

Door Michael van der Putten
24 januari 2022
Joodse geschiedenis meer tot leven met verkoop van Joods Gemeentegebouw

Joods gemeentegebouw

ADVERTENTIE

Met onder andere een school, vergaderzalen en badhuis was het Joods Gemeentegebouw in Haarlem het bloeiend centrum voor de joodse gemeenschap in de stad. Na de oorlog heeft het pand lange tijd verschillende eigenaren gehad, maar inmiddels kan de Haarlemse joodse gemeenschap een deel van het pand weer gebruiken. 

Eind negentiende eeuw was het joods Gemeentegebouw in de Lange Wijngaardstraat in het centrum van Haarlem een plek waar de joodse gemeenschap samenkwam. “Er werden hier feestjes gegeven en lief en leed gedeeld. Het was ook een plek waar werd vergaderd, kinderen gingen er naar de godsdienstschool en er werden geboorteaangiftes gedaan. Het was echt het centrum voor de Haarlemse joden van toen”, vertelt kunsthistoricus Wim de Wagt.

Tekst gaat door onder de foto.

Klasje godsdienstschool, c. 1930

De Wagt, sinds vorig jaar voorzitter van de Stichting joods Gemeentegebouw Haarlem, weet veel van de geschiedenis van het statige pand en de verhalen die er volgens hem nog ronddolen.

“Tijdens de oorlog was dit gebouw een van de laatste plekken waar joden konden komen. Er werd in de achtertuin een speelplaats voor kinderen ingericht en voor de ouderen was er een café omdat dit soort plekken verboden waren voor joden.”

Tekst gaat door onder de foto.

Gemeentegebouw 3 mei 1932.

Schrijnender zijn de laatst overgebleven notulen van een vergadering waarin staat te lezen over de eerste grote deportatie van Haarlemse joden in de nacht van 25 op 26 augustus 1942.

Trouwen in de oorlog

“Bij die deportatie zaten ook de bewoners van Gemeentegebouw, de conciërge de heer Nathanni Moses Zilversmit, zijn vrouw Minna Zilversmit-Hes en hun jongste dochter, Friederika.”

Hun dochter had zich drie weken eerder verloofd met David Goud, zoon van een bakker aan de Jansstraat. Het verliefde stel trouwt in bijzijn van de families na aankomst in Westerbork. Allen behalve David worden enkele dagen later vergast in Auswitch. David sterft maanden later, ergens in Midden-Europa.

Verkeerspolitie en krakers

Na de oorlog hebben de joodse overlevers moeite om het pand terug te krijgen. Hierin speelt Joh. Enschede, die tijdens de oorlog ruimtes van het pand in gebruik heeft genomen, geen positieve rol en zij hebben volgens De Wagt bepaald niet meegewerkt om het pand terug te geven. Uiteindelijk wordt het pand door de joden in 1951 verkocht aan de gemeente Haarlem die het inricht als onderkomen voor de verkeerspolitie.

Als in de jaren zeventig de verkeerspolitie vertrekt, komen er krakers in het pand. Tegenwoordig wordt het kroonjuweel van de joodse gemeenschap nog door een iemand bewoond. Maar er zijn nog steeds sporen te vinden van de oude, vooroorlogse grandeur.

Verhalen

Nu een deel van het pand weer toekomt aan de oorspronkelijke eigenaren is het doel van de Stichting joods Gemeentegebouw Haarlem om de verhalen van weleer er te vertellen.

“Naast appartementen komt er in de oude vergaderzalen een joods cultuurhistorisch centrum waarmee we door middel van exposities, lezingen en concerten de verhalen van de joodse gemeenschap vertellen.” In 2024 moet het centrum klaar zijn.

Joodse begraafplaats

Naast dat de gemeente heeft ingestemd om het Joods Gemeentegebouw in te richten als cultureel centrum, heeft de gemeente ook het onderhoud van de joodse begraafplaats aan de Amsterdamsevaart  overgenomen. De gemeente is zich bewust van de grote joodse gemeente van voor de oorlog en vindt het belangrijk om het erfgoed te onderhouden.

 

Dit delen:

  • Delen op X (Wordt in een nieuw venster geopend) X
  • Deel op Facebook (Wordt in een nieuw venster geopend) Facebook
  • Deel op WhatsApp (Wordt in een nieuw venster geopend) WhatsApp
  • Meer
  • Delen op LinkedIn (Wordt in een nieuw venster geopend) LinkedIn
  • Afdrukken (Wordt in een nieuw venster geopend) Print
  • Deel op Pinterest (Wordt in een nieuw venster geopend) Pinterest
  • E-mail een link naar een vriend (Wordt in een nieuw venster geopend) E-mail
  • Deel op Mastodon (Wordt in een nieuw venster geopend) Mastodont
  • Delen op telegram (Wordt in een nieuw venster geopend) Telegram
ADVERTENTIE

MEER NIEUWSArtikelen

Twee auto’s zwaar beschadigd bij brand Jan van Zutphenstraat

Twee auto’s zwaar beschadigd bij brand Jan van Zutphenstraat

Door Wessel van Opstal
19 november 2026

Twee geparkeerde auto’s zijn gisteravond aan de Jan van Zutphenstraat in Haarlem Schalkwijk rond 18:20 uur zwaar beschadigd geraakt door...

Haarlemse filmmaker Joshua van ’t Hoff wint Amerikaanse prijs met fanfilm Star Wars

Haarlemse filmmaker komt met vervolg op awardwinnende Star Wars-film

Door Maurice Blaauw
18 november 2026

Haarlemmer Joshua van ’t Hoff won meerdere Amerikaanse prijzen voor zijn shortfilm Path of the Greys uit 2018. In het...

15-jarige jongen aangehouden voor oplichting in Schalkwijk

Door Bas de la Rie
18 november 2026

Een 15-jarige jongen is maandagavond aangehouden aan de Spijkerboogweg in Meerwijk in Haarlem, nadat hij zich voordeed als nepagent. De...

Haarlem105

De streekomroep van Haarlem, Heemstede & Bloemendaal. Blijf op de hoogte van het laatste nieuws uit jouw regio.

VOLG ONS OP

Categorieën

  • Cultuur & Media
    • Evenementen
    • Kunst & Cultuur
    • Muziek & Media
  • Gemist
    • Radio
    • Video
  • Nieuws
    • Economie
    • Politiek
    • Regio
      • Bloemendaal
      • Haarlem
      • Heemstede
      • Schiphol
      • Zandvoort
  • Programma’s
    • Radio
    • TV
  • Sport
    • Formule 1
    • Hockey
    • Honkbal
    • Voetbal

Laatste nieuws

Uitstel voor bomenkap Elswout: stichting hoopt op definitieve streep door de plannen

Uitstel voor bomenkap Elswout: stichting hoopt op definitieve streep door de plannen

19 november 2026
Twee auto’s zwaar beschadigd bij brand Jan van Zutphenstraat

Twee auto’s zwaar beschadigd bij brand Jan van Zutphenstraat

19 november 2026
  • Veelgestelde vragen
  • Adverteren
  • Vacatures
  • Over ons
  • Contact

Geen resultaat
Toon alle resultaten
  • Nieuws
    • Overzicht
    • Politiek
    • Economie
    • Haarlem
    • Heemstede
    • Bloemendaal
    • Zandvoort
    • Regio
      • Schiphol
  • Sport
    • Overzicht
    • Voetbal
    • Hockey
    • Formule 1
  • Cultuur & Media
    • Overzicht
    • Evenementen
    • Kunst & Cultuur
    • Muziek & Media
  • Gemist
    • Radio
    • Hele uren terugluisteren
    • Video
  • Programma’s
    • Programmering
    • Alle programma’s
  • Radio
    • Haarlem105 – Kijk live
    • Haarlem105 – Luister live
  • Televisie
  • Over ons
    • Cookiebeleid (EU)
    • Privacybeleid
    • Over ons
    • Klachten
    • Educatie
    • Bestuur
    • PBO
  • Contact
  • App de Studio!