Het aantal huishoudens met problematische schulden in Zuid-Kennemerland blijft toenemen. Vooral in Haarlem en Zandvoort zijn de percentages hoog, blijkt uit cijfers van het CBS. In Haarlem gaat het inmiddels om ruim 7.000 huishoudens, in Zandvoort om bijna 1.000. Drie jaar geleden lagen die aantallen nog aanzienlijk lager.
Ook in Heemstede en Bloemendaal groeit het aantal huishoudens met schulden. Hoewel de aantallen daar relatief lager liggen, is de stijging in bijvoorbeeld Heemstede fors: een toename van ruim veertig procent in drie jaar tijd.
Zelfstandigen vaker in de knel
In Haarlem kampen naar schatting zo’n 1.800 zelfstandigen met problematische schulden, tegenover 2.900 mensen in loondienst. Omdat er veel meer mensen in loondienst zijn, blijkt dat zelfstandig ondernemers relatief vaker financiële problemen hebben.
Volgens regiomanager Toon Verheugen van stichting Over Rood, die ondernemers begeleidt, is de situatie nog altijd nijpend. “Het is de afgelopen drie jaar druk geweest, en dat blijft zo. Het neemt in ieder geval niet af”, zegt hij.
‘Een stapeling van oorzaken’
De oorzaken zijn volgens Verheugen divers. “De inflatie is hard gestegen, we hebben bovenop corona een energiecrisis gehad, en de huizenprijzen in deze regio zijn extreem hoog. Dat zijn allemaal factoren die niet meehelpen.”
Voor ondernemers is de Belastingdienst vaak de grootste schuldeiser. “Daar zijn de achterstanden meestal het grootst, vaak omdat er te weinig is gereserveerd voor de inkomstenbelasting. Als de blauwe envelop komt en je hebt het geld niet, ga je gaten met gaten vullen.”
Ook een rommelige boekhouding is een terugkerend probleem. “Dan weet je niet wat je hebt verdiend, en dus ook niet wat je moet reserveren.”
Schuld blijft taboe
Praten over schulden is voor ondernemers extra moeilijk, merkt Verheugen. “Veel mensen vinden dat als je ondernemer bent, dat het betekent dat het goed gaat. Het is niet makkelijk om erover te praten. Je wilt jezelf verkopen. Het zou beter zijn als we daar wat nuchterder mee omgaan. In Amerika als je ondernemer bent en een paar keer over de kop gaat, vinden ze dat prima. Hier hangt er veel schaamte omheen.”
“Heb je een eigen huis, dan zegt men: je hebt vermogen. Maar dat vermogen zit vast dus daar kun je geen rekeningen van betalen.”
Toon Verheugen, Code Rood
Daarnaast speelt ook de woningmarkt een rol. “Sociale huurwoningen zijn schaars. Mensen belanden vaak in de vrije sector met huren van 1.500 tot 2.000 euro per maand. En heb je een eigen huis, dan zegt men: je hebt vermogen. Maar dat vermogen zit vast dus daar kun je geen rekeningen van betalen. Verkoop je je huis, dan moet je alsnog ergens anders zien te wonen. Dat is ook niet zo makkelijk.”
Betere samenwerking
De gemeente Haarlem sloot in mei een convenant om mensen met schulden sneller te helpen. Over Rood is een van de partners. Door afspraken met schuldeisers als de gemeente, het waterschap en Cocensus kunnen Haarlemmers sneller geholpen worden. Verheugen noemt de samenwerking cruciaal. “Met één partij red je het niet. Hoe eerder iemand hulp zoekt, hoe beter de situatie nog te keren is. Bij een paar duizend euro kun je vaak nog iets regelen. Als het oploopt tot tienduizenden, wordt het een ander verhaal.”
Of de nieuwe aanpak al resultaat oplevert, is volgens Verheugen nog te vroeg om te zeggen. “Maar alle stappen helpen.”
‘Ondernemersdiploma’
Tot slot pleit Verheugen voor betere financiële voorlichting op scholen. “Vroeger had je een ondernemersdiploma nodig. Nu word je zo zzp’er. Het zou goed zijn als jongeren op school ook leren over btw, inkomstenbelasting en reserveringen. Hoe beter je voorbereid bent, hoe groter de kans dat je als ondernemer slaagt.”
Volgens Verheugen is preventie essentieel. Hij pleit voor betere financiële voorlichting aan jongeren. “Vroeger moest je nog een soort ondernemersdiploma halen. Het zou heel goed zijn als scholen bij economie ook simpele dingen meenemen zoals btw, inkomstenbelasting, reserveringen. Het is nu heel makkelijk om ondernemer te worden. Hoe beter je voorbereid bent, hoe groter de kans dat je slaagt.”
Landelijke trend
De cijfers in Zuid-Kennemerland sluiten aan bij het landelijke beeld. Landelijk heeft 31 procent van de mensen in armoede te maken met problematische schulden. Ook mensen die net boven de armoedegrens leven, worden steeds vaker geraakt.