Beroemd, berucht of een verborgen parel in de regio. In de rubriek ‘Wist je dat?’ staat elke week zo’n gebouw, straat of plek in de schijnwerpers. Een interessante geschiedenis, iets wat je nooit verwachtte, of: ‘O, zit dat zo!’ Het kan allemaal. Vermakelijk & educatief, elke week wijzer over je eigen omgeving.
Door Ton de Groot.
Als een lopend vuurtje gaat het door de stad “Haarlemsche Frans is gearresteerd”. Het is 22 juli 1902, mensen verdringen zich voor het bulletinbord van het Haarlems Dagblad in de Grote Houtstraat.
Frans Rosier zoals Frans heet, wordt verdacht van de moord op mejuffrouw van Weemen en verschillende inbraken en diefstallen in Haarlem en omgeving. De gemeentenachtwakers van Bloemendaal hebben Rosier die middag in Aerdenhout gearresteerd. Hij bleek in het bezit te zijn van een revolver, een groot slagersmes en een zakdoek waaruit twee gaten waren geknipt. De verdachte greep naar zijn pistool maar zijn belagers konden hem overrompelen. Hij gaf zich uit als Karel Roebijn, ontkent alles en beweert ten tijde van de misdrijven niet in Haarlem te zijn geweest. Op het Haarlemse politiebureau herkende zij hem als de Haarlemse crimineel en meester uitbreker, en ze brachten hem over naar de gevangenis.
Zijn werkterrein verlegd
Ontsnapt uit zijn gevangenschap verlegt Rosier zijn werkterrein naar Gouda, een voor hem bekende stad omdat hij er eerder al eens gewerkt heeft. Als in het Haarlems Dagblad van 8 maart 1906 melding wordt gemaakt van zijn arrestatie, slaken de lezers een zucht van verlichting. “Haarlemse Frans”, is in Utrecht herkend door een bewaker van het krankzinnigengesticht waaruit hij is ontsnapt. Hij zegt dat het om een vergissing moet gaan. Maar de bewaker is zeker van zijn zaak en de politie arresteert hem, als verdachte van een inbraak en moordaanslag in Gouda.
Onder begeleiding van vier rijksveldwachters wordt Rosier geboeid, per celwagen naar het station Utrecht gebracht. Vandaar naar Gouda waar hij zal worden verhoord over zijn betrokkenheid bij het misdrijf. Voor het politiebureau is een grote menigte samengekomen om een glimp op te kunnen vangen van de beruchte misdadiger. Eenmaal binnen wordt hij door het slachtoffer en nog zes andere getuigen herkend. Frans verklaart aan de rechtercommissaris dat hij al tegen de veldwachters heeft gezegd Jacobus Jansen te heten en weigert verder nog iets te zeggen.
Uitbreker
De Haarlemmer is een bekende crimineel. Vele malen zat hij al opgesloten in de gevangenis of het krankzinnigengesticht. Hij wordt verdacht van verschillende moorden en andere misdrijven. Maar landelijke bekendheid krijgt hij door het groot aantal keren dat hij, op spectaculaire wijze weet te ontsnappen. Als bekend wordt dat hij weer is uitgebroken, wordt er groot alarm geslagen. De schrik zit er dan goed in, men is waakzaam en vergrendelt de deuren. Rosier heeft nog een veroordeling aan zijn broek hangen van achttien jaar gevangenisstraf. Voor elk volgend misdrijf kan hij hooguit twee jaar extra opgelegd krijgen. De wet schrijft voor dat de totale straf niet meer dan twintig jaar mag zijn wanneer er geen levenslang is uitgesproken.
Bij een van zijn vluchtpogingen uit het krankzinnigengesticht in Medemblik, houdt Rosier zich schuil in de tuin van het huis van de directeur van het gesticht. Ongemerkt sluipt hij naar binnen en verbergt zich op zolder. De volgende ochtend worden in de tuin aan elkaar geknoopte kledingstukken gevonden, waarlangs de uitbreker via het dakraam is ontsnapt. Politiehonden worden ingezet, nadat deze de kledingstukken hebben besnuffeld volgen zij het spoor van de vluchteling. Helaas zonder resultaat, Frans is weg.
Gestoord
Frans Rosier werd geboren op 30 januari 1874. Hij lijdt aan psychoses. Op vrije voeten pleegt hij daardoor verschillende ernstige misdrijven. Als hij dan weer gearresteerd wordt zitten de directeuren van de gevangenissen en krankzinnigengestichten met hem in hun maag. De gevangenis is geen passende oplossing voor de gestoorde “Frans de zieke”. Maar voor het gesticht is hij te (vlucht)gevaarlijk.
Na jaren gevangenschap en behandeling verdwijnen uiteindelijk zijn psychoses en wordt Frans een nette burger.