“Ik ben laaiend en met stomheid geslagen dat dit heeft kunnen plaatsvinden”, zegt een duidelijk geïrriteerde Sterre Marrée. De activiste van Collectief Vrije Keuze wil precíes weten hoe het zit met de demonstratie die donderdagochtend plaatsvond bij de Bloemenhovekliniek. Ook directeur Rob Benschop heeft geen goed woord over voor de manier waarop gedemonstreerd werd. “Gewoon intimiderend”, concludeert hij. Burgemeester Nienhuis laat in een reactie aan Haarlem105 weten ‘dat dit misschien wel het goede moment is om de dialoog aan te gaan over de huidige invulling van het demonstratierecht’.
Een groep van ongeveer 25 mannen, aangesloten bij TFP Student Action, een onderdeel van de American Society for the Defense of Tradition, Family and Property, demonstreerde gisterochtend bij de Bloemenhovekliniek, een abortuskliniek die op de grens van Haarlem en Heemstede ligt. Met uitbundig vlagvertoon en veel kabaal maakten zij hun ongenoegen kenbaar over de abortuswet. Het gaat om een zeer conservatieve groepering die in meer dan tien Europese landen actief is. De demonstratie komt nog geen twee maanden nadat het Hooggerechtshof in Amerika het landelijk recht op abortus schrapte.
“Harde muziek met trompetten en trommels, twee uur lang. En ook nog bidden, door een microfoon. Dat gaat echt te ver”
Rob Benschop, directeur Bloemenhovekliniek
“Dit gaat echt te ver”, zegt een ontstemde Benschop. “Het was gewoon intimiderend. Mensen durfden bijna niet naar binnen. In de kliniek liepen gewoon aangedane mensen rond. Bij sommige gesprekken binnen kon je elkaar moeilijker verstaan door de herrie buiten. Ik vind het gewoon een verstoring van de openbare orde.” De demonstranten stonden aan de overkant van de straat, op de Herenweg, waar ook enkele woningen zijn.
Benschop sprak met hen, ook zij waren ‘zeer ontstemd’, zo vertelt hij aan Haarlem105. “Harde muziek met trompetten en trommels, twee uur lang. En ook nog bidden, door een microfoon. Dat gaat echt te ver. Ik ga in gesprek met de burgemeesters (Jos Wienen van Haarlem en Astrid Nienhuis van Heemstede, red.) om dit soort praktijken in de toekomst te kunnen voorkomen”, aldus Benschop.
Tegenactie
Ook Marrée heeft een aantal prangende vragen voor burgemeesters Wienen en Nienhuis. “Is deze demonstratie vantevoren aangemeld en hebben de burgemeesters van Haarlem en Heemstede hierover met elkaar gesproken?”, wil de Haarlemse weten. Ze is van plan om naar aanleiding van deze demonstratie actie te ondernemen. “Zowel in de gemeentepolitiek als met het Collectief. Wij gaan actievoeren maar hoe precies, dat weten we nog niet”, zegt een boze Marrée, die naast activiste ook schaduwraadslid is voor de Actiepartij in Haarlem. Tijdens de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart sleepte zij onverwacht veel voorkeursstemmen binnen.
Burgemeester Wienen verwijst wat betreft deze demonstratie naar zijn collega Nienhuis in Heemstede. “Voor het Haarlemse grondgebied worden geen extra maatregelen genomen”, laat zijn woordvoerder weten. In september vorig jaar besloot burgemeester Wienen dat anti-abortusdemonstranten naar de overkant van de Herenweg moesten om te demonstreren, nadat het door hem geïnitieerde demonstratievlak niet het gewenste effect bracht. Gemeente Heemstede besloot al in mei 2020 voor het eerst dat 25 meter afstand moest worden gehouden en dat demonstreren alleen is toegestaan aan de overkant van de Herenweg.
Reactie burgemeester Nienhuis, Heemstede
“Het demonstratierecht is een belangrijk recht in onze democratie. Om deze reden biedt de Wet op de Manifestaties een burgemeester alleen de beperkt mogelijkheid om voorwaarden stellen aan een demonstratie, namelijk alleen in het belang van de gezondheid, de verkeersveiligheid en ter voorkoming van wanordelijkheid. Om die reden heeft Heemstede in 2020 de stoep aan de overkant van de Herenweg tegenover de kliniek aangewezen voor demonstraties. In het verleden is die voorwaarde voldoende gebleken. Natuurlijk wordt van demonstranten verwacht dat zij de gebruikelijke normen en waarden in acht nemen in de uitvoering.
Ik heb signalen gekregen van handhaving, politie, omwonenden en de kliniek dat de demonstratie van afgelopen donderdag heeft geleid tot wanordelijkheden, verkeersonveilige situaties en zelfs mogelijk van invloed is geweest op de geestelijke gezondheid van de bezoekers van de kliniek. Aan de hand van de bevindingen zal ik op korte termijn beoordelen of de organisatie zich afgelopen donderdag aan de door mij gestelde voorwaarden heeft gehouden en waar nodig conclusies trekken over demonstraties in de toekomst.
Afgelopen jaren zijn vele demonstraties gehouden. Denk bijvoorbeeld aan black lives matter, #metoo, corona en stikstof. Het is maatschappelijk een actueel onderwerp hoe invulling wordt gegeven aan het demonstratierecht. Burgemeesters zien zich daarbij regelmatig voor dilemma’s geplaatst, vooral als grondrechten van mensen botsen. Misschien is dit wel het goede moment om bijvoorbeeld met collega-burgemeesters, wetenschappers en de minister de dialoog aan te gaan wat dat betekent in de context van de veranderende samenleving.”