Een heuse revolutie noemt Nico Vriend de nieuwe manier van zoeken in het Noord-Hollands Archief. Dankzij een computer die zichzelf kan leren lezen, hoef je geen miljoenen handgeschreven documenten meer door te spitten. Je kan nu zoeken op termen zoals we inmiddels helemaal gewend zijn.
Een krachtige computer heeft geleerd om het soms eeuwenoude Nederlands te herkennen. ‘’Het is onwijs gaaf dat het gelukt is om samen met het Nationaal Archief en andere internationale instellingen een computer te trainen om al die kriebelhandschriften te ontcijferen’’, zegt Vriend. Hij is coördinator publieksprojecten bij het Noord-Hollands Archief.
Aap, noot, Mies: Haarlem, Amsterdam Batavia
Het leerproces begon simpel met woorden als Haarlem, Amsterdam en Batavia. Op den duur kan de pc het zo goed, dat de machine gedurende het proces zelf probeert om woorden in een ander handschrift te herkennen. Met dit zelflerende proces kan de computer na maanden van scannen vrijwel alle woorden herkennen in de talloze documenten. Maar ook zoeken naar woorden werd mogelijk. En nu kan zelfs op heel specifieke termen worden gezocht. En juist dat is een echte ‘game changer’ voor iedereen die zich met het verdelen bezighoudt, volgens Nico.
(Tekst gaat door onder de foto)
Thuis zoeken
‘’Je kan zoeken op je eigen naam, een adres of een straatnaam. Alles wat jou interesseert kan je intypen”, vervolgt Nico. En het kan thuis op je eigen pc. Als je zoekt op ‘Haarlem Textielstad’, kom je tot de ontdekking dat Haarlem als textielstad weinig meer voorstelde in de negentiende eeuw. Belgische textielhandelaren werden na 1830 met subsidies naar Nederland gelokt in de hoop daar een succesvolle onderneming te kunnen starten.
Die hoop werd snel de grond in geboord. In het proefschrift van Frans Meesing staat beschreven wat twee Belgische textielhandelaren aantroffen: ‘een ondervoede’, ‘fysiek verzwakte’ en ‘geestelijk gedegenereerde bevolking’. De geschoolde arbeiders waarover veelal werd gesproken, waren er niet. Men was het vak volgens Meesing verleerd. Rond 1850 waren de economische vooruitzichten in Haarlem weer even somber als twintig jaar eerder.”
“Er zijn tal van zulke ontdekkingen’’, zegt Nico en hopelijk gaan ze nog veel meer vinden. “Dit is echt zo gaaf, wat een jaar geleden nog onmogelijk was, is nu gerealiseerd. “
Wil je zelf zoeken? Kijk op: Zoekenintranscripties.nl
