Begin deze week oordeelde de rechter dat Haarlem anti-abortusdemonstranten onterecht heeft laten uitwijken naar locaties verder van abortuskliniek De Bloemenhovekliniek vandaan. De reacties op dit besluit zijn enorm, de woede en teleurstelling onder diverse Haarlemse politieke partijen groot. Maar hoe kijkt Heemstede hiernaar, aangezien de abortuskliniek op hun gemeentegrond staat? “We wisten natuurlijk dat ergens in deze periode de uitspraak zou komen, dus in die zin keken we wel belangstellend uit wat daaruit zou komen”, zegt burgemeester Astrid Nienhuis tijdens Haarlem Vandaag.
Nienhuis geeft aan dat het voor hen heel belangrijk is om goed te kijken naar de uitspraken en waar de conclusie van de rechtbank op gebaseerd is. Daar na zullen ze bekijken wat voor Heemstede de implicaties zijn. “Omdat een van de twee demonstrantenorganisaties waar die uitspraken over gaat ook bij ons regelmatig meldingen doet, is het belangrijk om goed te kijken wat die uitspraak precies is. Is het alleen het motiveringsgebrek of zitten er andere fundamentele overwegingen onder die maken dat we ook aan onze kant anders moeten kijken naar die meldingen?”, vraagt Nienhuis zich hardop af. “Dus het is zeker spannend.”
“Dat vonnis bestuderen we nu en dan gaan we kijken wat we daar verder mee zullen doen”
Burgemeester Jos Wienen van Haarlem of hij in hoger beroep gaat tegen de uitspraak
Vorig jaar werd in Heemstede ook een procedure gestart door een demonstrantenorganisatie naar aanleiding van voorwaarden die de gemeente had gesteld aan de actievoerders. De rechter heeft toen besloten dat het ‘proportioneel’ en ‘evenwichtig’ was en dus mochten de demonstraties in Heemstede doorgaan onder de voorwaarden die waren gesteld, namelijk op 25 meter afstand van de abortuskliniek, aan de overkant van de weg.
Reactie burgemeester Wienen
De Haarlemse burgemeester Jos Wienen reageerde gisteravond tegen Haarlem105 op de uitspraak. “De gemeente gaat heel zorgvuldig om met de grondrechten van burgers, want het recht van demonstratie is een grondrecht. Dus we hebben ook nooit gezegd ‘je moet heel ver weg’, maar je moet wel aan bepaalde voorschriften voldoen die wij genomen hebben omdat we vonden dat daar ook grond voor was.”
“De rechter heeft daar nog een keer naar gekeken […] en die zegt: ‘in één geval vind ik dat u gelijk had om die extra voorschriften op te leggen maar in een ander geval vind ik dat niet.’ En dat vonnis bestuderen we nu en dan gaan we kijken wat we daar verder mee zullen doen”, zegt burgemeester Wienen.
Luister hieronder het hele interview terug met burgemeester Nienhuis. Tekst gaat verder onder het fragment
Op de vraag aan burgemeester Nienhuis of de regelgeving wat betreft demonstreren bij abortusklinieken landelijk moet worden vastgelegd in plaats van iedere gemeente voor zich, antwoordt zij dat ‘je dat wel zou willen’. “Om niet elke keer op meerdere plekken deze discussie te hoeven hebben”, licht Nienhuis toe.
“”Het is een kliniek die op Heemsteeds grondgebied staat maar waar op beide kanten van de gemeentegrens gedemonstreerd kan worden”
Astrid Nienhuis, burgemeester Heemstede
“Maar het demonstratierecht zegt eigenlijk dat je elke demonstratie, en elke partij die een demonstratie aanmeldt, opnieuw moet beoordelen onder welke voorwaarde die demonstratie kan plaatsvinden en dat kan per locatie verschillend zijn”, legt Nienhuis uit.
Wel houden Haarlem en Heemstede elkaar op de hoogte van hun ervaringen. “Want”, zo benadrukt Nienhuis, “het is een kliniek die op Heemsteeds grondgebied staat maar waar op beide kanten van de gemeentegrens gedemonstreerd kan worden”. Volgens Nienhuis is het in belang van zowel de demonstranten maar ook van de kliniek om daarin gezamenlijk wat helderheid in te geven. “Ik sta er helemaal voor open om daar het gesprek (met Jos Wienen, red.) over aan te gaan.”
‘Zeker een optie’
Inmiddels is ook vanuit de Haarlemse politiek vol ongeloof gereageerd op de uitspraak en vinden D66, Jouw Haarlem, GroenLinks en Actiepartij dat burgemeester Jos Wienen in hoger beroep moet gaan tegen de uitspraak. Gisteravond vroeg Haarlem105 tijdens Haarlem Vandaag aan burgemeester Wienen of hij het advies van de Haarlemse partijen op gaat volgen en volgens hem is dat ‘zeker een optie’.
“Iedereen die bij een rechter een uitspraak heeft kan daarover in hoger beroep gaan, maar dat doe je over het algemeen als je de zaak bestudeerd hebt of gekeken hebt of dat waarschijnlijk tot iets leidt of zijn er andere wegen om misschien te bereiken wat je wilt”, zegt Wienen. “Dus ik bestudeer dat en kom er later op terug.”
Het zou helderheid voor iedereen brengen als we daar een gezamenlijke lijn in zouden kunnen trekken. En volgens mij zouden meneer Wienen en ik elkaar daar best in kunnen vinden”
Astrid Nienhuis
Over het wel of niet in hoger beroep treden door burgemeester Wienen zegt Nienhuis dat dit een Haarlemse kwestie is, dus dat zij zich daar niet in mengt. Maar ze voegt toch graag een korte reactie toe. “Ook aan Heemsteedse zijde hebben wij de behoefte om die uitspraak even heel goed te bestuderen voordat we een plan trekken. Maar ik denk dat het heel goed is als meneer Wienen eruit is en wij in Heemstede er een analyse van hebben gemaakt, om dan te kijken, wat gaan ‘we’ samen doen met demonstratieverzoeken rondom de kliniek?” zegt Nienhuis. “Daar zou ik erg voor zijn.”
“Het is natuurlijk wel één kliniek, het zijn dezelfde terugkerende groepen die komen demonstreren en die ervaringen kunnen we met elkaar delen. Het zou helderheid voor iedereen brengen als we daar een gezamenlijke lijn in zouden kunnen trekken”, concludeert Nienhuis. “En volgens mij zouden meneer Wienen en ik elkaar daar best in kunnen vinden.”
Rechtszaak en uitspraak
Pro-life organisatie Verein Donum Domini had een rechtszaak aangespannen tegen de gemeente Haarlem over het demonstreren bij de abortuskliniek, waar van een ingang zich op Haarlems grondgebied bevindt. In eerste instantie wees de Haarlemse burgemeester Jos Wienen de demonstranten vorig jaar een vak aan de Claus Sluterweg toe met als doel dat ze hun visie konden delen, maar dat ze bezoekers van de kliniek niet aan zouden spreken.
Een aantal maanden geleden moesten de demonstranten zich alsnog verplaatsen naar de overkant van de Herenweg in Heemstede, omdat zij tenminste een bezoekster zouden hebben geïntimideerd. De rechtbank heeft nu besloten dat met de verplaatsing van het demonstratievak het demonstratierecht te veel wordt beperkt, omdat op deze plek weinig bezoekers langskomen.
Ook het feit dat er een drukke weg tussen het vak en de kliniek ligt, beperkt volgens haar het demonstratierecht. ’Een enkele klacht van bezoekers is onvoldoende om het recht om te demonstreren nog verder te beperken’, aldus de rechtbank. Het demonstratievak aan de Claus Sluterweg wordt volgens haar wel ’voldoende recht gedaan aan het demonstratierecht’.