De Amerikaans-Nederlandse documentaire/speelfilm ‘Mata Hari, The Naked Spy’, gemaakt door de Haarlemse filmmaker Machiel Amorison en de Amerikaanse cineaste Susan Wolf, is online in première gegaan. De bedoeling was dat de film rond deze tijd te zien zou zijn in verschillende Nederlandse filmhuizen, maar door de coronapandemie kon dat niet doorgaan. Via internet kunnen mensen nu dus toch kijken naar het levensverhaal van de Nederlandse danseres en prostituee, die in 1917 in Frankrijk werd gefusilleerd, omdat de Fransen haar verdachten van spionage tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Bijzondere persoonlijkheid
Het idee voor de film kwam van Amorison. Hij was al jarenlang gefascineerd door de persoon Mata Hari, die in 1876 in Leeuwarden werd geboren als Margaretha Zelle. Amorisons betovergrootmoeder zat bij Mata Hari in de klas, vertelt hij aan Haarlem105. “De verhalen gingen al jaren rond in de familie. Mata Hari viel, zo bleek uit deze verhalen, als kind al op door haar andere kleding en buitengewoon charismatische gedrag. Ze was dus vanaf het begin al een bijzondere persoonlijkheid.”
“Mata Hari was zeven jaar de meest beroemde danseres van Europa”
Mata Hari werd geboren in een ‘goed gezin’, zegt Amorison. Maar het huwelijk van haar ouders liep op de klippen, waardoor ze in diverse pleeggezinnen is terechtgekomen. Toen ze negentien jaar oud was, trouwde ze met een militair, met wie ze naar Nederlands-Indië reisde. Het was een slecht huwelijk, dat stukliep na het overlijden van een kind. De twee scheidden en haar ex-man stond niet toe dat Mata Hari contact bleef houden met haar dochter. Daarop besloot ze alles achter zich te laten en naar Parijs te gaan. Van Margaretha werd ze ‘Mata Hari’: in de Franse hoofdstad begon ze een nieuw leven als danseres en minnares van rijke mannen. “Toen is haar ster heel snel gerezen, doordat ze met behulp van machtige mannen op veel plekken werd geïntroduceerd. Ze is zeven jaar lang de meest beroemde en best betaalde danseres van Europa geweest. Ze heeft in alle grote theaters opgetreden.”
Baanbrekend
Wat vond Amorison zo intrigerend aan Mata Hari? “De buitengewone persoonlijkheid. Iemand die de hele situatie negeert en volledig haar eigen weg gaat. Dat is in deze tijd nog bijzonder, maar in die tijd helemaal, want toen waren de grenzen veel groter. Je zou kunnen zeggen dat ze trekjes vertoond heeft van een soort vroeg feminisme, maar dat is niet helemaal juist. Ze was ook een egocentrische vrouw die in principe alleen voor haar eigen belangen opkwam. Maar de dingen die ze gedaan heeft, zijn wel baanbrekend geweest. Voor heel veel vrouwen in de wereld is zij ook nu nog een voorbeeld.”
Documentaire én speelfilm
Amorisons film ‘Mata Hari, The Naked Spy’ is een combinatie van een documentaire en speelfilm. De Haagse balletdanseres Florence Rapati speelt Mata Hari; actrice Thekla Reuten heeft de stem van de danseres ingesproken. De dansscènes in de film worden afgewisseld met interviews met historici, schrijfsters, psychotherapeuten en mensen uit de entertainmentwereld. Amorison heeft gebruikgemaakt van bijzonder archiefmateriaal, zoals persoonlijke foto’s en brieven van Mata Hari. Wie geïnteresseerd is in haar bewogen leven, kan de film downloaden en bekijken via de website mataharithenakedspy.com.
In het nieuwsprogramma Haarlem Vandaag (vanaf 17.00 uur op Haarlem105 Radio) is op woensdag 4 november een interview te horen met Machiel Amorison, waarin hij vertelt over de geschiedenis van Mata Hari en het maken van de film over haar leven.