Het schilderij ‘Twee lachende jongens’ van Frans Hals, dat gisteren uit het museum Hofje van Mevrouw van Aerden in Leerdam gestolen is, is één van de mooiste werken waarop Hals kinderen geschilderd heeft, vindt Marrigje Rikken, Hoofd Collecties van het Frans Hals Museum in Haarlem. Wat maakt dit werk zo bijzonder?
Een paar streken
“Hals was een echte portrettist. Hij blonk uit in het schilderen van mensen, in het weergeven van kinderen. ‘Twee lachende jongens’ is een figuurstuk. Het is één van de bekendere werken van Hals. Hij heeft vaker kinderen geschilderd, maar dit is wel één van de mooiste voorbeelden daarvan. Hij heeft met een losse penseelstreek een guitig kindje afgebeeld. Met een rood tipje maakte hij een kuiltje in de wang van de jongen. Hij kon dus met een paar streken de ongedwongenheid van een kind weergeven. Dat maakt het een aantrekkelijk stuk.”
Kannen kijken
Hals heeft ‘Twee lachende jongens’ geschilderd rond 1628, vertelt Rikken. Wat is het thema van het schilderij? “Dat is ‘kannen kijken’. De jongen op de voorgrond kijkt of het bier op is of niet. Er spreekt een bepaalde gulzigheid uit; het duidt op drankzucht. Dat associeer je met volwassenen. Hals laat dit door een kind doen: dat is een humoristisch aspect. Hij legt de drankzucht bij de kinderen neer en dat is grappig. De gedachte is: ‘zo lang er bier is, is het feest’. Het was niet zo dat deze jongens echt aan drankzucht leden. Hals wilde het verkeerde voorbeeld geven, zoals Jan Steen dat ook deed.”
Voorbeeld voor velen
Opvallend is ook de grote bontmuts, die de jongen op de voorgrond draagt. “Hals imiteert bont en laat daarmee zijn vaardigheid zien. In zijn eigen tijd werd hij geroemd om zijn losse penseelstreek. In de 18e en 19e eeuw raakte hij uit de mode, vanwege het ‘klassieke ideaal’ uit die tijd. In de tweede helft van de 19e eeuw herontdekten de impressionisten Hals. Zijn losse stijl was een voorbeeld voor velen.”
Lachende kinderen
Volgens Rikken bestaan er ongeveer tien schilderijen van Hals waarop hij dit soort lachende kinderen heeft afgebeeld. “In het Mauritshuis hangt ‘De lachende jongen’. Dat is een zelfde soort schilderij. En het Frans Hals Museum heeft nu het werk ‘Vissersjongen’ in bruikleen van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen.”
Wat maakt het zo aantrekkelijk om ‘Twee lachende jongens’ te roven? “Dat is een goede vraag. Het is zo’n bekend werk… Wat moet je ermee? Het is zo’n bekend stuk; als je het aan een liefhebber aanbiedt, herkent hij het meteen.”
Verschrikkelijk
Wat deed het met Rikken, toen zij hoorde dat het schilderij gestolen was? “Ik schrok er heel erg van. Ik had het niet verwacht. Het is ontzettend verdrietig voor het Hofje van Mevrouw van Aerden. Het is verschrikkelijk dat dit gebeurt voor de eigenaren.”