De supermarkten worden leeggetrokken door bezorgde Haarlemmers, dit ondanks de boodschap van de overheid: “Hamsteren is niet nodig”. Waar komt die ‘hamsterpaniek’ vandaan? We spraken psycholoog en gedragstherapeut Martin Appelo.
Volgens Appelo gaat je brein op het moment dat premier Rutten vertelt dat we ‘in gevaar’ zijn voor een onbekend virus in overlevingsmodus. “Het helpt dan ook dat we in Italië zien dat het toch best een gevaarlijk virus kan zijn. Dan krijgt ons brein een signaal krijgen dat we echt in gevaar zijn. Zeker als dit gecombineerd wordt met worden als: dood, epidemie, pandemie, mannen in witte pakken, dokters die het niet meer komen, intensive cares die vol raken.”
Op dat moment wordt de bovenste laag van het brein, de neo cortex, zoveel mogelijk uitgeschakeld waardoor we terugvallen op de diepere lagen in ons brein die zorgen voor onze reflexen zoals overleven.
“We weten wel dat er een ziekte is, en die ziekte heeft kenmerken van een griep. Dus wat zeggen die reflexen: je moet doen wat je ook doet bij griep: dus je pakt alle paracetamol die je kan vinden en dat geeft ons de illusie dat we in ieder geval iets kunnen doen tegen die ‘vijand’. Maar dan zien we in de supermarkt ineens mensen toiletpapier inslaan. En dan denken we nou, misschien is straks een tekort aan toiletpapier… Laat ik ook maar wat extra inslaan.”
“Daar komt nog bij dat we op het moment dat ons brein in overlevingsmodus staat graag zoveel mogelijk in groepen willen leven, met het idee dat als veel mensen het doen, de kans groter is dat het wel zal werken. Ons oerinstinct zegt dan: ‘Als we een groep vormen staan we sterker.’ Dan krijg je dus dat mensen bizarre zaken gaan hamsteren die in redelijker wijze niet nodig zijn maar die vanuit het overlevingsmechanisme wel te verklaren zijn. Wat mij betreft hoef je dus absoluut niet mee te doen met het hamsteren.”
Er is gelukkig goed nieuws. Volgens Appelo zal dit gedrag in een paar dagen wel over zijn. “In het algemeen kan je wel stellen dat als mensen op hol slaan in bepaald gedrag wat redelijker wijs niet nodig is, zal dit in een paar dagen wel over zijn. Als het dus klopt dat er nog voldoende voorraad is bij de supermarkten, zal je zien dat de morgen dagen weer vol staan. En dan zullen mensen zich bedenken dat het hamsteren helemaal niet nodig is. Als er echt genoeg is, wat de overheid zegt, dan verwacht ik dat we dinsdag weer een normale situatie hebben.”
Luister hier het gesprek terug met Martin Appelo tijdens de coronauitzending op Haarlem105: