Hoe kan de 100 jaar oude Zeeweg in Bloemendaal een stuk veiliger worden voor het verkeer, zonder dat het ten koste gaat van de beleving van het omliggende landschap? Het ABC Architectuurcentrum in Haarlem schreef die prijsvraag uit en tot groot plezier van de jury reageerden zo’n 30 betrokken deelnemers. Met hele concrete ideeën. Ook Bloemendalers Boudewijn Bach en Willem Bottenberg doen mee met hun plan ‘’t Paaltje’.
Boudewijn Bach was werkzaam als stedenbouwkundige en docent verkeerskunde aan de TU Delft. De inmiddels gepensioneerde Bloemendaler kent de Zeeweg goed en denkt wel te weten waarom er altijd zoveel ongelukken gebeuren.
Bij de aanleg van de weg, ruim honderd jaar geleden, zijn er volgens Bach namelijk twee dingen fout gegaan. “In tegenstelling tot in de Verenigde Staten, waar veel van dit soort glooiende landschapswegen werden aangelegd, had niemand in Europa hier ervaring mee. Ze wisten dus totaal niet waar ze het over hadden.”
Zandgravende aannemer
En er speelde nog iets, wat volgens de Bloemendaler niet veel mensen weten. “De betreffende aannemer, die het laagste bod had gedaan, bleek ‘een zandrijder’. Dat was dus iemand die zand verkocht. Hij zou het tracé ‘hier en daar’ een béétje aanpassen. Dat is natuurlijk slim van hem geweest, want zo heeft hij heel wat stukken duin afgegraven.” Daardoor is de inrichting van de weg ook weer anders geworden.
De combinatie van die twee factoren zou ervoor hebben gezorgd dat de Zeeweg wel een glooiende weg door het landschap werd, een zogenaamde ‘parkway’, maar wel een onlogische indeling kreeg. “De weg is zó ruim dat het uitlokt om sneller te rijden dan voor iedereen goed is. Het is eigenlijk een autosnelweg met de bochten van een landschapsweg. Er zijn geen zogenaamde ‘overgangsbogen’, die ervoor zorgen dat je geleidelijker de bocht in rijdt. Destijds reden de auto’s nog geen 100, maar nu vlieg je daar natuurlijk zo uit de bocht als je te hard rijdt”, vertelt Bach.
De bochten herinrichten wordt een te kostbare onderneming, vinden de twee Bloemendalers. Daarom hebben ze gezocht naar een goedkopere oplossing, maar niet minder effectief denken ze.
Flexibele paaltjes
De weg van en naar Bloemendaal aan Zee bestaat uit twee rijbanen, met ieder twee rijstroken. “Tussen de twee rijstroken willen we flexibele paaltjes plaatsen. Die gebruiken ze ook in Frankrijk. Automobilisten worden dan automatisch voorzichtiger en gaan langzamer rijden”, aldus Bach. “Ook al zijn ze misschien van plastic, je wilt geen krassen op je auto.”
Daarnaast stellen de Bloemendalers voor dat auto’s en vrachtwagens alleen op de linkerrijstrook gaan rijden. Er geldt een maximale snelheid van 60 km/u. Inhalen is er dan niet meer bij. De rechterrijstrook dient voortaan als busbaan. “Maar ook de hulpdiensten kunnen daar natuurlijk rijden. Juist bij zomerse drukte zou die “open” rechtse strook wel eens mensenlevens kunnen redden.”
Fietspaden voor langzaam en snel verkeer
Nu geldt er op beide fietspaden langs de Zeeweg tweerichtingsverkeer. Langzame fietsers, snelle wielrenners en bestuurders van brommers en scooters moeten het met elkaar uit zien ’te vechten’. En dat levert nog wel eens de nodige spanning en botsingen op.
“Je kunt nu niet kiezen. Het is te onveilig voor fietsende opoe’s en kinderen, want overal is gevaar. In ons plan is het noordelijke fietspad straks alleen nog maar bestemd voor verkeer wat niet harder gaat dan 25 km/u. Het zuidelijke fietspad is dan voor scooters en wielrenners. Je kunt dus voor een veilig fietspad kiezen of een gevaarlijk fietspad. Net als tussen roken en niet-roken. Nu zijn beide fietspaden gevaarlijk”, aldus Bach.
Andere inzendingen
Naast het ontwerp van Bach en Bottenberg waren er natuurlijk nog veel meer suggesties van andere deelnemers. Zo wordt er bijvoorbeeld gepleit voor éénrichtingsverkeer voor fietsers aan beide kanten en voor meer lantaarnpalen. Dat laatste werkt volgens Bach niet effectief. “Je stoort er de natuur mee en door meer verlichting gaan mensen juist weer harder rijden. Bovendien is de Zeeweg vooral een weg waar overdag wordt gereden en ’s avonds en ’s nachts is er veel minder verkeer.”
Veel ongelukken gebeuren ook door aanrijdingen met herten. “Je kunt hogere hekken plaatsen, maar dat gaat weer ten koste van de beleving van het landschap. Je hebt dan wel minder ongelukken, dat is zo. Het is een politieke keuze. Wat mij betreft zijn er gewoon te veel herten”, aldus de Bloemendaler.
Allemaal winnaars
De jury heeft expres geen winnaar uitgekozen, maar van alle plannen de beste elementen eruit gehaald en die samengevoegd. Het eindrapport is overgedragen aan de wethouder van de gemeente Bloemendaal en aan een afgevaardigde van de provincie. Vanwege de recente ernstige ongelukken op de Zeeweg, vond de organisatie het ook niet gepast om prijzen uit te gaan delen.