In de tuin van de Hervormde Kerk in Zandvoort is zondagmiddag de ‘monumentale kaart Joods Zandvoort’ onthuld. Daarmee is een pijnlijke geschiedenis, een geschiedenis die verdoezeld werd, eindelijk eens verteld, zegt de voormalige dominee van de kerk, Teunard van der Linden.
Van der Linden zocht uit waar de Joodse gemeenschap zoal woonde en werkte ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Dat er zo weinig over gesproken werd, had ook te maken met de schrijnende geschiedenis van het dorp. “Zandvoort was toch wel een NSB-dorp en dat werd allemaal ‘eronder gehouden’ en van weg gekeken.” Het vissersdorp telde 550 joden, waarvan er meer dan driehonderd zijn omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ondanks dat het dorp een moeilijke geschiedenis kent, moet je de dingen niet wegpoetsen, is ook de huidige dominee John Vrijhof van mening. “Je moet ze openlijk bespreekbaar maken. En door er aandacht aan te geven, worden dingen bespreekbaar.”
Vreemden
De nieuwssite NH Nieuws legde de onthulling vast op beeld. Daar vertelde dominee van der Linden dat hij er een flinke klus aan had om alle gegevens te verzamelen. Er wordt met de kaart niet alleen bijgehouden welke Joden er zijn omgekomen, maar ook dat ze hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van het dorp. Hiervoor zocht de dominee uit waar de Joodse gemeenschap woonde en waar de Joden hun winkels en hotels hadden. De Joden waren zeker niet ondervertegenwoordigd in het dorp. “Vooral in de Zeestraat en rechts daarvan, woonden veel Joden. En ook in de Kerkstraat hadden ze veel winkels.” In het stuk tussen deze twee straten woonden praktisch geen Joden. “Daar was nauwelijks integratie en zag je echt de oude vissers-cultuur. Er was duidelijk wrok tegen die ‘vreemde Joodse mensen’, met ongebruikelijke gewoonten en gekke kapsels.”
Rabbijn
Met het bord hoopt Vrijhof dat het mensen uitnodigt om een kijkje te nemen. “Het bord verbindt de kerk met het dorp. Ik hoop dat het mensen aan het denken zet. ‘Waar komen we vandaan en waar willen we naartoe?'” Ook was Rabbijn Shmuel Spiero naar de onthulling in Zandvoort gekomen. Volgens hem was het alsof de ‘vonkjes na al die jaren weer vlammetjes worden door hun te verenigen met hun geboorteplaats’.
Het bord staat in de tuin van de Hervormde kerk. Komend voorjaar wordt er ook begonnen met de bouw van een nieuw monument ter nagedachtenis aan alle omgekomen Joden. Dit zal zijn op de hoek van de Jacob van Heemskerckstraat.