Een bijna vergeten meester met wortels in Haarlem en Alkmaar krijgt eindelijk de erkenning die hij verdient. Maarten van Heemskerck (1498-1574), geboren in Heemskerk, een briljant schilder en innovator tijdens zijn leven, is 450 jaar na zijn dood bij het grote publiek grotendeels onbekend. Een nieuwe overzichtstentoonstelling brengt daar nu verandering in.
Voor de tentoonstelling zijn meerdere schilderijen gerestaureerd, een proces dat in sommige gevallen erg lang duurde. Lidewij de Koekkoek, directeur van het Frans Hals Museum, vertelt verheugd aan onze verslaggever blij te zijn dat alles weer op zijn plek hangt.
De overzichtstentoonstelling over het werk van Van Heemskerck is een grootschalig project, want te zien in drie musea. Net als de kunstenaar zelf, gaat de bezoeker op een reis die begint in Haarlem, de stad vanwaar hij naar Rome vertrok. Het Stedelijk Museum Alkmaar toont een expositie over zijn tijd in Rome, terwijl het Frans Hals Museum zich richt op zijn werk vóór deze reis. Uiteindelijk keert de bezoeker weer terug in Haarlem, waar Teylers Museum een tentoonstelling wijdt aan zijn prenten, de kunstvorm die hem destijds beroemd maakte.
Rembrandt
“In Italië leerde Van Heemskerck hoe kunstenaars hun werk door anderen lieten etsen. Dit bracht hij naar Nederland en maakte maar liefst 600 prenten, twee keer zoveel als Rembrandt. Daardoor werd zijn werk wijd verspreid en hijzelf ook bekend”, aldus Marc de Beyer, directeur van Teylers Museum.
Toch raakte Van Heemskerck later in de vergetelheid. “In de negentiende eeuw veranderde onze smaak. Zeventiende-eeuwse kunst, typisch Hollands, werd populair, terwijl Van Heemskerck met zijn Italiaanse invloeden als te internationaal werd beschouwd,” legt De Koekkoek uit. “Het ironische is dat Rembrandt later juist naar zijn voorganger Van Heemskerck opkeek,” voegt De Beyer toe. Beide museumdirecteuren benadrukken de hoge kwaliteit van zijn werk.
Negatieve invloed 17de eeuw
Een van Van Heemskercks topstukken, De heilige Lucas schildert de Madonna, onderging in de zeventiende eeuw een drastische aanpassing. De Koekkoek: “Twee schilderijen werden samengevoegd tot één, en de achtergrond werd overschilderd met bruine verf om het moderner te laten lijken. Tijdens het restauratieproces maakten wij de onderstaande video:
Bij de restauratie van dit werk is de bruine verf voorzichtig verwijderd, wat aanvankelijk zeer tijdrovend was. Volgens berekeningen zou de restauratie op die manier 17 jaar duren! Uiteindelijk werd een speciale gel, ontwikkeld door een Amerikaanse professor, gebruikt om het proces te versnellen. Toch nam de restauratie nog steeds vier jaar in beslag.
Toen het schilderij eindelijk werd opgehangen was dat dan ook een emotioneel moment”, aldus directeur De Koekkoek. Het publiek kan het gerestaureerde werk vanaf 28 september bewonderen.