Beroemd, berucht of een verborgen parel in de regio. In de rubriek ‘Wist je dat?’ staat elke week zo’n gebouw, straat of plek in de schijnwerpers. Een interessante geschiedenis, iets wat je nooit verwachtte, of: ‘O, zit dat zo!’ Het kan allemaal. Vermakelijk & educatief, elke week wijzer over je eigen omgeving. Door Ton de Groot.
Aan de Van Lennepweg in Aerdenhout stond op het landgoed Kareol ooit een grote villa. De eigenaresse stemt er, aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, mee in dat het Rode Kruis de villa in gebruik neemt als herstellingsoord voor gewond geraakte militairen. Later ook voor burger- en oorlogsslachtoffers die baat hebben bij de geleverde zorg.
De Tweede Wereldoorlog begint voor Nederland als Duitsland ons land binnenvalt. Na een week van felle gevechten is de vijand nog niet veel opgeschoten. Maar nadat Rotterdam is gebombardeerd, en er gedreigd wordt dat meer steden volgen, besluit onze regering tot overgave. In die eerste dagen sneuvelen veel Nederlandse soldaten, en veel gewonden moeten worden opgevangen.
Onder leiding van geneesheer-directeur Kroon en commandant Pahud de Mortanges, wordt een revolutionaire behandelmethode ontwikkeld. De behandelingen bestaan uit ademhalingsgymnastiek en massage, afhankelijk van de verwonding. De patiënten worden gezamenlijk, in één ruimte behandeld. Er worden spiegels gebruikt waarin de gewonde zijn eigen oefening kan zien. Dit heeft een positief effect op het herstel. Steeds worden nieuwe methodes uitgedacht en toegepast.
Om te voorkomen dat zij zich zorgen maken over hun verwondingen, is er een dagvullend programma. Er wordt veel aan sport gedaan. Zwemmen, waarbij minder hinder van het letsel wordt ervaren, helpt goed bij het herstel. Er is tijd voor handarbeid, gezelschapsspelen, voordrachten en demonstraties. In de bibliotheek kan naast lezen ook naar muziek geluisterd worden of film worden gekeken. Met het eigen voetbalteam wordt gespeeld tegen beroemde clubs. Ook worden er boksdemonstraties gegeven. Wie dat wil, krijgt de gelegenheid om zich verder te ontwikkelen en zijn maatschappelijke positie te verbeteren.
Sporthistoricus, Jurryt van de Vooren constateert in zijn onderzoek dat “Het werk van Pahud de Mortanges en Kroon uniek was voor ons land. Zij waren pioniers door sport in te zetten bij het herstel van fysiek en mentaal gewonde militairen.” “Geen rust en maatschappelijke isolatie van de patiënten, maar juist zoveel mogelijk beweging en contact met de buitenwereld.”
Van de Vooren bepleit verder onderzoek en stelt: “Net als in 1940 zoeken we naar antwoorden op vragen, die nooit eerder door de maatschappij zijn gesteld. Welke zorg hebben voormalige coronapatiënten nodig na ontslag uit het ziekenhuis? Welke rol kan sport daar dit keer in spelen? De exacte antwoorden zullen we niet vinden in de geschiedenis, maar het kan ons verder helpen”.
Kareol komt leeg te staan. Omdat er geen geschikte bestemming voor wordt gevonden, is de villa ondanks protesten in 1979 gesloopt. De villa werd in 1911 gebouwd in opdracht van een rijke Amsterdamse zakenman. Het enorme huis dat afweek van de andere huizen in de Van Lennepweg, had een eigen stroomvoorziening. Voor de watervoorziening was er een eigen watertoren gebouwd. Op de plek van de villa is later een appartementencomplex gebouwd.