Afgelopen zaterdag, 17 oktober, vierde Haarlem het bestaan van 75 jaar Verenigde Naties (VN). Hiervoor kleurde het provinciehuis en het stadhuis in Haarlem blauw. Onze verslaggever Albert de Gelder van Haarlem105 sprak met de burgemeester van Haarlem, Jos Wienen over de VN en wat het Haarlem heeft gebracht.
75 jaar Verenigde Naties. In 1945 klonk het ‘Dit nooit meer’. Wat heeft het Haarlem gebracht?
“In directe zin heeft het niet direct met Haarlem te maken, maar indirect wel. Wij maken deel uit van de morele samenleving van de wereld. Wat je ziet is dat de verschrikkelijke conflicten die we in de 20ste eeuw wereldwijd gezien hebben, die hebben heel sterk een gevoel opgeroepen dat landen conflicten niet moeten oplossen met oorlogen, maar met praten. Met elkaar eens kunnen worden. Daarvoor is na de Eerste Wereldoorlog de Volkenbond opgericht, maar dat werkte onvoldoende. Daar zaten geen machtsmiddelen bij en er zat niet genoeg gewicht achter uitspraken.”
“Daar moeten we ook constateren dat dat niet is in zijn geheel is gelukt.”
“Na de tweede wereldoorlog is de VN opgericht. Het idee was dat we daar meer power moesten onderbrengen. Om ervoor te zorgen dat conflicten toch vreedzaam worden opgelost. Daar moeten we ook constateren dat dat niet is in zijn geheel is gelukt. Er zijn heel veel gewapende conflicten in de wereld en oorlogen geweest. Tegelijkertijd zie je ook dat de VN het verschil kan maken. Dat ze erin slagen om vechtende partijen uit elkaar te houden. Dat ze vredestroepen sturen om ervoor te zorgen dat legers niet meer met elkaar in gevecht zijn.”
“Daarnaast worden er nieuwe organisaties opgericht die zich bezighouden met de ontwikkeling in de wereld, met opvang van vluchtelingen, met het wereldvoedselprogramma. Dus de VN probeert zowel via ontwikkeling in de wereld, via mensenrechten en door het bevorderen van vrede door met elkaar te praten toch een alternatief te bieden voor oorlog.”
Je hebt de universele rechten van een mens, van een kind en ook van de vrouw, maar zijn daar ook voorbeelden van?
“Ja. Direct na de tweede oorlog zijn de universele rechten van de mens gekomen en later zijn daar ook bijzonderheden in gekomen. Zoals het VN-vrouwen verdrag en ook het VN-kind verdrag waarin de rechten van de vrouw en het kind zijn vastgelegd. De naties die dat onderschrijven, die ratificeren dat en die landen zijn daar ook aan gebonden. Dat heeft juridische kracht in die landen. In Nederland zijn er ook uitspraken geweest van rechters die gebaseerd zijn op die verdragen.”
“Een ander onderdeel van de VN is het internationaal gerechtshof in Den Haag. Dat zit in het Vredespaleis en daar kunnen staten hun conflicten voorleggen aan een rechtscollege en die doet uitspraken. Er wordt eerst grondig uitgezocht hoe het juridisch zit en vervolgens wordt er een uitspraak gedaan. Ook dat is een manier om te proberen conflicten te beslechten, niet door geweld maar door een rechtszaak.”
“Ook zit er in Den haag het Internationaal Strafhof. Dat is voor mensen die zich schuldig maken aan genocide, aan misdaden tegen de menselijkheid, aan oorlogsmisdaden en zij lopen het risico dat ze daar een strafproces krijgen. Ook als ze in eigen land een positie hebben waardoor ze dat kunnen ontlopen. Daarvan is toch de hoop dat het ook mensen tot bezieling brengt. En om te voorkomen dat misdadigers die zich aan verschrikkelijke dingen schuldig maken straffeloos hun gang kunnen gaan.”
“Ik vind het winst dat we de VN hebben.”
75 jaar VN. Gaan we het vieren of gedenken?
“Nou, het is iets dat je ook wel een beetje met elkaar mag vieren. Ondanks al die keren dat er dingen gebeuren, zoals oorlogen en conflicten, is er toch een plek waar bijna alle landen met elkaar in gesprek zijn. Ook al kunnen ze niet overal het verschil maken, want het is toch ook vaak vrij krachteloos. En toch is het zo dat wanneer er in de wereld een conflict is, dan komt binnen de kortste keren de veiligheidsraad bij elkaar en proberen ze op een of andere manier het conflict te beëindigen en soms heeft dat ook succes. Dus ik vind het winst dat we de VN hebben.”
Het blauwe licht schijnt op meerdere gebouwen in Haarlem. Wat is het symbool ervan?
“Blauw is de kleur die de VN gebruikt bij internationale vredesoperaties. Dat zijn de soldaten die ergens naartoe gaan en proberen de strijdende partijen uit elkaar te houden. Zij worden blauwhelmen genoemd, omdat ze een blauwe helm hebben. Als symbool van die vredesmissies van de VN, hebben we besloten om heel veel plekken gebouwen blauw te kleuren als een herinnering aan het feit dat ze 75 jaar bestaan. En in Haarlem doen we dat bij het provinciehuis en het stadhuis.”