Nederlands beroemdste vrouwelijke schilder, de Haarlemse Judith Leyster is geëerd met een eigen gevelsteen door de bewoners van de Judith Leysterstraat in Haarlem-Noord. Lange tijd was het werk van deze kunstenares onterecht toegeschreven aan tijd- en stijlgenoot Frans Hals. Maar nu krijgt ze steeds meer erkenning. En ook in haar eigen stad.
De muur waar de gevelsteen zondagmiddag onthuld wordt, is van het huis van Tessa van Daalen en Frido Roodenberg. Hun kinderen en nog wat andere buurtkinderen knippen het touwtje van het doek door. Maar het was eigenlijk een idee van buurvrouw Connie Valkhoff om een blinde muur naast haar huis op te vrolijken met een groots schilderij van de kunstenares.
Ze benaderde tekenaar Eric Coolen, die haar ompraatte naar het plaatsen van een gevelsteen. “Dit is een muur waar vaak een balletje tegen wordt getrapt en dat is dan zonde van zo’n grote, dure muurschildering”, vertelt hij. De gevelsteen hangt redelijk hoog en dus is de beeltenis van Judith Leyster nu redelijk veilig.
Twee van de beroemdste schilderijen van Leyster hangen ondertussen al in de eregalerij van het Rijksmuseum en haar zelfportret hangt in The National Gallery of Modern Art in Washington. De erkenning voor Leyster is meer dan terecht, vindt Evelyn Cnossen. De docent geschiedenis van het Eerste Christelijke Lyceum en rondleidster van het Rijksmuseum vertelt zondagmiddag de bewoners van de Judith Leysterstraat wat meer over de vrouw waarnaar hun straat is vernoemd. “Voor Rembrandt schilderde zij al met licht en schaduw!”
Tekst gaat verder.
Judith Leyster is dan ook de enige vrouwelijke schilder uit West-Europa die door een meesterproef van bovenstaand zelfportret is toegelaten tot het Haarlemse Sint Lucasgilde van meesterschilders. “En dat betekende dat ze een eigen atelier met leerlingen mocht runnen”, vertelt Cnossen aan de buurtbewoners.
Stoer
Bewoonster Tessa van het huis waar de gevelsteen van Judith Leyster nu hangt, vindt het wel stoer dat deze vrouwelijke kunstenares de muur verfraait. Haar voordeur is aan de Gerrit van Heesstraat, “maar ik vind het wel een mooi feministisch gebaar dat de gevelsteen van Judith Leyster is.” De hele buurt heeft door middel van crowdfunding de plaatsing van de gevelsteen betaald. Stichting De Nieuwe Gracht Producties heeft het maken van de steen gefinancierd.
Tekst gaat verder.
Gevelsteenwandeling
Martin Scheringa van de Stichting Gevelstenenvereniging Haarlem komt ook even kijken. Hij is blij dat Haarlem weer een gevelsteen rijker is en zal de beschrijving en de locatie opnemen op de website van de Historische Vereniging Haerlem.
“Haarlem telt zo’n 100 oude gevelstenen van voor 1850”, vertelt Scheringa. “In de Franse tijd werd met zo’n steen in plaats van een huisnummer aangegeven waar je woonde.” Maar hij kent ondertussen ook 300 moderne stenen en die van Judith Leyster is wat hem betreft nummer 301. En deze zal misschien ook worden opgenomen in één van de gevelsteenwandelingen die door de Historische Vereniging Haerlem zijn uitgezet.
Saillant detail is dat in de gevelsteen duidelijk wordt in welke periode het is gemaakt. “We hebben er een groen coronavirus in gemaakt”, vertelt maker Eric Coolen. “En een kat, want die zwerven hier veel in deze straat rond heb ik begrepen.”
