Op welke manier stimuleert de Haarlemse gemeente burgers om duurzamer te leven en welke initiatieven kunnen zijzelf nemen? Hierover en andere vragen rondom duurzaamheid, milieu en natuur beantwoordt milieukundige Nico Wisse in de Kweektuin.
Breng educatie en recreatie bij elkaar en daar vind je de Kweektuin, hét duurzaamheidscentrum van Haarlem. Twee grote grasvelden omarmen de ingang, kinderen zitten in een kring onder een boom en in het gerestaureerde gebouw vindt een yogales plaats. Dankzij gevestigde ondernemers is er hier een hoop te beleven op het gebied van recreatie en educatie. Wanneer je de grote grasvelden passeert, kom je uit in de natuurspeeltuin. “Het is een klein natuurgebied waar kinderen spelen op natuurlijke materialen en tegelijkertijd creatief bezig zijn”, vertelt milieukundige Nico Wisse. Nico houdt zich al jaren bezig met thema’s als milieu, duurzaamheid en ecologie en geeft leiding aan het team Milieu & Natuur educatie. Zij verzorgen lessen, lespakketten en lezingen rondom de thema’s milieu en duurzaamheid.
Wat kunnen we ons voorstellen bij Milieu & Natuur educatie?
“Het begon allemaal in 1920 met schooltuinen in Haarlem. In het verleden gingen de lessen voornamelijk over de oogst, maar tegenwoordig trekken we dit onderwerp veel breder en hebben we allerlei problematiek rond voedselvoorziening. Zo geven we voorlichting over de impact van voedsel op het milieu en geven we les over zwerfafval en het klimaat.”
Jullie geven les over de beïnvloeding van voeding op het ecosysteem, hoe leg je zoiets gemakkelijk uit?
“Om voedsel te produceren moet Nederland grondstoffen halen uit de hele wereld. Denk bijvoorbeeld aan de veehouderij. Het krachtvoer voor een rund komt gedeeltelijk uit de tropen dus importeren we veevoer uit het Amazonegebied, Azië en Indonesië. Deze productie kost veel energie, wat een grootschalige impact heeft op het ecosysteem.”
Jullie geven les aan kinderen, maar is deze informatie ook niet enorm belangrijk voor ouders?
“Ja, en dat is ook een van onze doelstellingen. Na een les over zwerfafval houden de kinderen de weg naar school en het schoolplein schoon. Zodra ze thuis komen spreken ze er met hun ouders over. Zo creëer je bewustwording.”
Nico wijst naar een perk in de natuurspeeltuin dat zich op geheel natuurlijke wijze ontwikkelt en is bedoeld zodat vogels en vlinders tot ontwikkeling komen in de stad. “Overal zie je libellen, kikkers en padden en vanuit hier heb je uitzicht op het kweekcafé. Een plek voor jong en oud met het oog op een duurzame en circulaire economie. Vlak naast het café, op het midden van het terrein – staat een grote, historische kas met tropische gewassen. “Hier geven wij klimaatlessen, want wat is er nu mooier om te praten over het broeikaseffect ín een kas.”
Op welke manier doet de Haarlemse gemeente de burgers stimuleren om duurzamer te leven?
“De Groene Mug, de website van de gemeente – informeert over duurzaamheid. Daarnaast heeft de gemeente een duurzaamheidsteam dat op allerlei manieren Haarlem probeert te verduurzamen. Milieu & Natuur educatie stimuleert via lessen en lezingen. Vrijdags kunnen burgers informatie omtrent duurzaamheid vragen aan vrijwillige deskundige bij het energieloket in de Kweektuin.”
Wanneer je rustig verder wandelt, kom je uit in de Springertuin. Je wordt omringd door bomen, planten en bloemen. “De naam Springertuin stamt af van landschapsarchitect Leonard Springer. Hij legde in Nederland stadsparken aan en deze tuin in Haarlem was zijn start.”
Wordt de wereld schoner nu we door corona meer thuisblijven?
“Vliegtuigen bezorgen een grote hoeveelheid waterdamp waardoor we weinig sterren zien. Door corona waren er opeens veel minder vliegtuigen in de lucht en zag ik voor het eerst in lange tijd een heldere sterrenhemel. Dit laat zien dat we invloed hebben op de hoeveelheid zon die op de aarde komt. Het lijken kleine dingen, maar ze zijn van groot belang.”
Zorgt de coronacrisis voor bewustwording op lange termijn, of is dit maar voor korte duur?
“Genoeg Nederlanders vinden ons eigen land prima voor vakantie, maar ik weet ook dat velen hunkeren naar een reis naar Ibiza of Bali. Ik ben bang dat het straks weer terugslaat.”
De afgelopen zomers is Nederland aan het verdrogen. Hoe kunnen wij de natuur een handje helpen?
“Met warm weer denkt iedereen: laten we de zwembadjes vullen. Zet als alternatief de kinderen kort onder een koude douche en laat ze af en toe spelen met de tuinsproeier. Geef je planten in de ochtend vroeg óf in de avond wanneer de zon onder is, water.”
Andere tips om duurzamer te leven?
“Barbecue met plantaardige producten. Grill paprika’s, aubergines, wortels en pof je aardappelen. Genoeg leuke recepten en net zo lekker. Koop minder spullen, ga winkelen bij een kringloopwinkel zoals Rataplan.”
Heeft digitalisering een negatief effect op ons milieu?
“ICT-toepassingen gebruiken 8% van ons energieverbruik, meer dan de luchtvaart. In dat opzicht is digitalisering een enorm slurpende energie. Wat je kunt doen: gebruik een laptop in plaats van een desktop en zet apparatuur uit als je het niet gebruikt. Gebruik groene stroom, trek stekkers uit en zorg dat je mailbox zo leeg mogelijk is; alle bewaarde data kost enorm veel energie.”
“Kijk om je heen en vraag jezelf af hoe je een bijdrage kan leveren aan een duurzaam leven”
De regering wil dat Nederland in 2050 circulair is. Wat houdt dit precies in?
“Een simpele schets: een boom die dood neervalt wordt opgegeten door paddenstoelen en micro-organisme en degradeert tot compost. Deze voedingstoffen worden weer gebruikt door nieuwe vegetatie. In de natuur heb je in feite dus geen afval. Het wordt meteen weer een grondstof. Deze manier van aanpak uit de natuur, zouden wij mensen ook moeten gebruiken.”
“Op het terrein van de Kweektuin zijn een aantal bedrijven gevestigd waaronder ‘Nederlands hout’. Zij maken meubels van bomen uit de omgeving. Je geeft op deze manier een nieuwe functie aan het hout, wat een mooi voorbeeld is voor circulair.”
Hergebruiken dus. Hoe kunnen burgers hun steentje bijdragen?
“Wied onkruid in je tuin. Gooi het niet in de afvalbak, maar maak een compostbak. Kleine beestjes verteren het en uiteindelijk heb je prachtige tuinaarde. Andere circulaire gedachten bespraken we hierboven. Tweedehandskleding en groene energie. Wacht niet op wetgeving zoals kosten op plastic tasjes, maar neem zelf het initiatief. Kijk om je heen en vraag jezelf af hoe je beetje bij beetje kan bijdragen aan een duurzamer leven.”