De schrijfvaardigheid van scholieren is onder niveau. Dat blijkt uit nieuw landelijk onderzoek van de Onderwijsinspectie: 17 procent van de tweedeklassers haalt het basisniveau niet. Haarlem105 vroeg diverse scholen in de regio of zij dit beeld herkennen en wat zij doen om leerlingen beter te leren schrijven.
De signalen zijn herkenbaar, zeggen vrijwel alle scholen. “Je merkt dat kinderen moeite hebben met zowel schrijven als lezen”, reageert rector Jan Henk van der Werff (Stedelijk Gymnasium). Hij wijst vooral op veranderd taalgebruik. “Waar mensen vroeger brieven schreven, schrijven kinderen buiten school nu vooral via appjes en social media. Dat gaat niet met volzinnen. Het is een andere manier van communiceren dan wat we binnen school van ze verwachten.”
“Lezen en schrijven is cruciaal voor alle vakken en succes later’
– Jord Schaap, rector Het Schoter
Ook op Het Schoter speelt dit al langer. Rector Jord Schaap: “Lezen en schrijven zijn helaas geen vanzelfsprekendheid meer thuis en op de basisschool. Dit terwijl, zoals uit het onderzoek ook blijkt, lezen en schrijven gelijkstaat aan denken. Het is cruciaal voor alle vakken en succes later.”
De school laat kinderen twee keer per week lezen in de klas met een zelfgekozen boek en heropende de schoolbibliotheek. “Per week worden tientallen boeken uitgeleend. Brugklassers krijgen er ondersteuning bij schrijfvaardigheden zoals plannen, samenvatten en aantekeningen maken”, vertelt hij. Ook werkt een groep docenten op de school aan de invoering van vakoverstijgend taalonderwijs. “Dat zullen we volgend jaar invoeren.”
“Ons motto is ’taal in alle vakken’, waarbij creatief schrijfopdrachten terugkomen en er veel aandacht is voor leesmotivatie.”
– Sybo Mocking, conrector Sancta Lyceum
Op het Sancta Maria Lyceum zijn ze ook al langer bezig met het verweven van taal in alle vakken. Conrector Sybo Mocking: “Daarom hebben we een uitgebreid taalbeleid, gericht op taalvaardigheid in brede zin. Niet alleen schrijven, maar ook lezen en mondelinge vaardigheden. Ons motto is ’taal in alle vakken’, waarbij creatief schrijfopdrachten terugkomen en er veel aandacht is voor leesmotivatie.”
Mocking pleit daarbij voor later selecteren, zodat leerlingen langer de kans krijgen zich te ontwikkelen voordat zij in een niveau worden geplaatst. “Met basisscholen zijn we aan de gang om te kijken of we leerlingen passender kunnen laten doorstromen en hier langer tijd te geven om te laten ontwikkelen, zodat ze beter op hun plek komen,” zegt hij.
Beloning
Het Stedelijk Gymnasium meet schrijfvaardigheid ook breed. Nieuwe leerlingen worden bij binnenkomst getest en er is een taalatelier voor extra ondersteuning. “Schrijven moet niet alleen bij Nederlands gebeuren”, beaamt Van der Werff. “Ook bij geschiedenis, aardrijkskunde of biologie kijken we hoe leerlingen formuleren.” Daarbij wordt soms met een beloningsysteem gewerkt. “Heb je een 7, dan kan dat 7,2 worden als je echt goed schrijft.”
“Je kunt terugkijken naar hoe het vroeger was, maar het is belangrijker om toekomstgericht te blijven”
– Jan Henk van der Werff, rector Stedelijk Gymnasium
Alle drie de scholen zien dat taalvaardigheid buiten school minder vanzelfsprekend wordt geoefend. Van der Werff blijft optimistisch: “De wereld verandert. Kinderen voegen zich daarin. Je kunt terugkijken naar hoe het vroeger was, maar het is belangrijker om toekomstgericht te blijven en duidelijk te hebben wat je van leerlingen mag verwachten.”
Scholen alleen kunnen het niet oplossen, denkt Schaap (Het Schoter). “Gelukkig zien we dat ook in de samenleving het tij keert en dat steeds meer gezinnen en scholen weer aandacht besteden aan schrijven en lezen.”