‘Allemaal Haarlemmers’: zo heet de nieuwe vaste overzichtstentoonstelling van Museum Haarlem over de geschiedenis van 1000 jaar Haarlem, gezien door de ogen van bekende én onbekende Haarlemmers. Directeur Laura van der Wijden is, na jaren van hard werken, zeer tevreden over het resultaat, dat vanaf morgen te zien is.
Trots
“Ik loop naast mijn schoenen van trots”, vertelt ze. “Als je ziet hoe rijk aan verhalen Haarlem is, als je de prachtige objecten ziet die we van onze collega-musea in bruikleen hebben. Het ziet er prachtig uit.”
“Vooral gewone Haarlemmers hebben de stad gemaakt tot wat die is”
Het is een hele klus geweest om een overzicht te maken van 1000 jaar geschiedenis. De makers hebben zich bij het produceren van de tentoonstelling eerst afgevraagd waar ze zelf nieuwsgierig naar waren. “Dat was: hoe leefden de Haarlemmers vóór ons? Hoe overleefden ze? En hoe is de stad geworden tot wat die is? Dat komt vooral door de ‘gewone’ Haarlemmers.”
Migranten
En dus staat het alledaagse leven van Haarlemmers centraal. De rode draad door de tentoonstelling is migratie, omdat Haarlem groot geworden is door migranten, vertelt Van der Wijden. “Denk aan de Belgische vluchtelingen tijdens Tachtigjarige Oorlog.” Een voorbeeld van één van de ‘onbekende’ Haarlemse migranten is Garbrant Joesten, een zogenoemde droogscheerder die in Amsterdam geen werk kon krijgen. “Hij heeft zijn knapzak gepakt en is naar Haarlem vertrokken. Hier is hij gaan werken in de textielindustrie, waar Haarlem ook zo groot mee geworden is.”
Verbouwing
De bovenverdieping van het museum is voor de tentoonstelling compleet verbouwd. Zo zijn vloeren vervangen en zijn er doorbraken gemaakt. Wat beleven we, als we de expositie bezoeken? “Het eerste wat je ziet is een film. Wij noemen dat een ‘caleidoscopisch overzicht’ van de tentoonstelling. Er staat een maquette van Haarlem uit 1822. De expositie is chronologisch, en daarbinnen hebben we steeds een thema dieper uitgewerkt. In de eerste ruimte zie je bijvoorbeeld hoe Haarlem een stad wordt, waar recht wordt gesproken. Je ziet bijvoorbeeld het zwaard van de beul, maar ook de sloten van de koepelgevangenis.”
“We hebben geprobeerd vrouwen een podium te geven”
Welke bekende Haarlemmer heeft Van der Wijden zelf geïnspireerd? “Kenau Simonsdochter Hasselaer, want dat is een prachtig verhaal. Maar we hebben ook de schaatsen van Yvonne van Gennip.” Het museum heeft bewust veel vrouwen in de expositie opgenomen. “Als je in de geschiedenisboeken kijkt, staan er heel veel mannen in. Wij hebben ook geprobeerd de vrouwen een podium te geven.”
De expositie is niet alleen interessant voor volwassen Haarlemmers, maar ook voor Haarlemse scholieren, zegt Van der Wijden. “Zij hebben eindelijk een plek waar een overzicht is van de geschiedenis van de stad. Hoe mooi is het niet om je eigen geschiedenis te spiegelen aan die van Nederland?”
Het atelier van Kees Verwey
De verbouwing bood het Museum ook de gelegenheid om het atelier van kunstschilder Kees Verwey in het pand onder te brengen. “Dat is buitengewoon goed nieuws, want een vaste plek waar zijn werk te zien is ontbreekt in de stad. Het voelt zo prettig om er rond te lopen: door zijn werk, de verlichting in het atelier. Zelfs het behang van Kees Verwey is nagemaakt.”
De tentoonstelling ‘Allemaal Haarlemmers’ is vanaf morgen om 11.00 uur te zien in Museum Haarlem, Groot Heiligland 47 in Haarlem. Museum Haarlem is zeven dagen per week geopend.