Wybrand Hendriks is voor velen een onbekend persoon. Toch heeft hij een belangrijke rol gespeeld in de Haarlemse geschiedenis. Hij is de man die in de beginperiode van Teylers Museum 35 jaar lang de belangrijkste conservator was. “Hij was ontzettend veelzijdig, hij schilderde, restaureerde, handelde in kunst, beheerde het museum en zat ook nog eens in het stadsbestuur” vertelt Terry van Druten van het museum.
Van Druten noemt Hendriks vooral een ‘leuke kunstenaar’. “Hij had humor en schilderde mensen op een eigenzinnige wijze. Zijn veelzijdigheid is ook in zijn werk terug te zien, doordat hij een goed salaris had was hij vrij om te schilderen wat hij zelf graag wilde.” In de tentoonstelling zijn schilderijen te zien van Haarlem en omgeving: van het museum zelf, landschappen, portretten, maar ook werken geïnspireerd op oude meesters zoals Vermeer.
Terry van Druten geeft ons een sneakpreview van de tentoonstelling die zaterdag voor publiek opent:
Belangrijke rol
In zijn werkzame tijd voor het Teylers museum kocht Hendriks 17e eeuwse meesters maar ook een Rembrandt. Hij speelde ook een rol bij de aankoop van onder andere een Michelangelo. Achteraf gezien zijn dit zeer goede aankopen geweest, de Rembrandt kostte slechts zestig gulden. “Dit was wel in een tijd waarbij een timmerman een jaarsalaris van 300 gulden had”, plaatst Van Druten de prijzen in perspectief.
Naast het aankopen van schilderijen restaureerde hij deze ook voor het museum. Ondanks zijn vele werkzaamheden hield Hendriks genoeg tijd over om wat bij te verdienen door in kunst te handelen. “Hij kocht soms op een veiling een paar werken voor het museum aan en ook nog een voor zijn eigen handel. Iets wat tegenwoordig ondenkbaar is om te doen”, zegt Van Druten.
Bijklussen
Hij schilderde zelf ook niet onverdienstelijk: naast zijn mooie landschap schilderijen en Haarlemse stadsgezichten, schilderdij hij ook portretten van de elite. “Ook hierin had hij een eigen stijl, dit is goed te zien bij het portret van Jacob Feitama en Elisabeth de Haan. Ze staan er nu niet echt vrolijk op en lijken wel wat hautain te hebben,. ook zijn er onderkinnen duidelijk zichtbaar, los daarvan is het wel kwaliteit”, legt Van Druten uit. “Je kan helemaal voelen hoe het geweest zou moeten zijn om in zo’n kamer te zitten.”
Van Druten vervolgt zijn uitleg. “Er zou nog een derde persoon op het schilderij hebben gestaan, maar die is er later uitgehaald. Het verhaal gaat dat de dochter uit het portret is verwijdert omdat ze met de verkeerde man is getrouwd. Of dat waar is weten wij niet”.
Museum in beeld
In het museum had Hendriks een atelier waar hij veel van zijn werk maakte waarin ook regelmatig het museum zelf als onderwerp werd gebruikt. Die schilderijen laten goed zien hoe het Pieter Teyler huis maar ook de ovale zaal er vroeger uit zagen. “Het geeft ons een indruk hoe het in die tijd was, het zal een stuk rustiger zijn geweest omdat het museum maar 1 uur per dag open was.”
Tot het einde van zijn leven bleef Hendriks schilderen, zijn allerlaatste tekening die hij maakte in de maand dat hij overleed, hangt ook in het museum. Bij het grote publiek bleef hij onbekend. “Iets wat geheel onterecht is, en waar wij nu hopelijk verandering in brengen”, besluit Druten.
