Heemstede moet het komende jaar fors meer geld uitgeven, blijkt uit de begroting van 2024. Dat komt vooral door de sterke vergrijzing in de gemeente. Heemstede krijgt volgend jaar 44 miljoen euro van het Rijk, dat is 4 miljoen meer dan dit jaar. De inwoners van Heemstede brengen nog eens ruim 38 miljoen in het laatje. Toch blijft er geen geld over, hoe dat kan vertelt wethouder Arianne de Wit in het radioprogramma Haarlem Vandaag op Haarlem105.
Bloemendaal en Heemstede hebben het hoogste vergrijzingspercentage in de regio, blijkt uit het onderzoek ‘Regiobeeld Kennemerland plus Haarlemmermeer‘. De gemeenten worden daarin onderling vergeleken aan de hand van het aantal 70-plussers ten opzichte van het aantal 20 tot 69-jarigen. “Dan zitten wij al op veertig procent, dan kan je dus zien dat we van daaruit heel erg gaan vergrijzen”, legt de wethouder uit.
Luister hieronder het hele esprek met wethouder Arianne de Wit terug. Tekst gaat verder onder het fragment.
Van de 82 miljoen euro gaat 28 miljoen naar het Sociaal Domein, zoals uitkeringen, gezondheidszorg en passende ondersteuning van de Wmo. Niet alle zorgkosten komen op het bord van de gemeente, verduidelijkt De Wit, “Wij betalen niet de huisartsenzorg maar zijn wel verantwoordelijk voor bijvoorbeeld jeugdgezondheidszorg en mentale gezondheid. Dat zijn allemaal wel onderdelen die door de gemeente betaald moeten worden.” In de coronaperiode bijvoorbeeld hebben met name jongeren een behoorlijke klap gekregen, dat heeft gevolgen voor het budget voor mentale gezondheidszorg.
Heemstede probeert mensen zolang mogelijk zelfstandig te laten wonen. Om dat mogelijk te maken wordt veel geld uitgegeven aan passende ondersteuning zoals trapliften, aanpassen van douches en dat soort zaken. “Maar dat betekent ook dat sommige mensen heel lang alleen wonen en eigenlijk op een hele dag niemand meer spreken”, waarschuwt de wethouder. Er wordt gezocht naar manieren om mensen weer te activeren om naar buiten te gaan en anderen te ontmoeten.
Een andere belangrijke taak die aandacht vraagt is opvang. Heemstede vangt al langer statushouders op die in de samenleving worden opgenomen, maar ook vluchtelingen uit Oekraïne. De gemeente heeft ook een taakstelling voor het opvangen van asielzoekers. “Voor de gemeente Heemstede met negen vierkante kilometer een pittige opdracht om op een goede manier uit te voeren”, constateert De Wit
Toekomst plannen
Heemstede is een prachtige gemeente met een heel hoog voorzieningenniveau, vertelt de wethouder. “Dat willen we in ieder geval op peil houden.” Maar Heemstede wil ook investeren in de toekomst. “Dus moet je nadenken over hoe we een klimaatbestendig dorp worden. Hoe gaan we dat doen met warmtetransitie en het opwekken van zonne-energie?”
Ook wordt aandacht besteed aan veilig wonen, werken en leven. Om invulling te geven aan aan de woonopgave wordt nagedacht over inbreiden op bestaande locaties of bouwen op extra locaties, zegt wethouder De Wit op Haarlem105.
Heemstede gaat de basisscholen aanpakken. Het worden allemaal frisse scholen, zegt ze. “Waar kinderen in een gezonde leefomgeving les krijgen. Sommige scholen zullen worden afgebroken en opnieuw gebouwd, anderen worden verbouwd.”
Ook wil de gemeente de maximumsnelheid op veel wegen verlagen naar 30 kilometer per uur. Dat gaat geld kosten, naast het onderhoud van wegen, bruggen en de kosten voor materialen en mankracht stijgen ook hard.
Er is dus veel geld nodig. Als de begroting daar onvoldoende ruimte voor biedt zijn er twee mogelijkheden: bezuinigen of meer inkomsten genereren.
Bezuinigen
Er is een korte slag gemaakt om te inventariseren waar bezuinigd kan worden zonder de doelstellingen in de weg te zitten. Dat levert te weinig op, geeft De Wit aan. Ze heeft met de Raad afgesproken dat het college volgend voorjaar met een wat groter plan komt. Daarin zal duidelijk worden wat de verschillende knoppen zijn waar je aan kan draaien om echt geld te gaan bezuinigen en ook om afweging te maken of dat wel wenselijk is.
Inkomsten genereren
Ondertussen wordt er ook nagedacht over extra inkomsten voor de gemeente, zoals het invoeren van toeristenbelasting. “Dat is best een lastige maar we hebben nu helemaal niets dus wellicht dat we daar toch wel iets kunnen gaan ophalen”, kan De Wit zich voorstellen.
De Onroerende Zaakbelasting (OZB) wordt met 50 euro verhoogd, dat levert 1 miljoen euro op. “In Heemstede hebben we een ongelofelijk laag tarief. Onze WOZ-waarde van de huizen is hoog maar het tarief dat mensen betalen is heel laag. Als je dat vergelijkt met bijvoorbeeld Bloemendaal is wonen in Bloemendaal veel duurder. Dus misschien moeten we toch ook kijken naar een landelijk gemiddelde of misschien meer naar het Bloemendaals gemiddelde”, stelt de wethouder voor.
Zij concludeert, “Het is een behoorlijk complexe puzzel die we met elkaar moeten leggen en waar we ook gewoon keuzes moeten maken. Wat is het voorzieningenniveau dat we graag willen hebben en wat ben je bereid daarvoor te betalen. Dat is het gesprek dat wij met de Raad moeten voeren maar ook met de inwoners.”
Inspraak
De begrotingsbehandeling is op 2 november en de Kadernota wordt in juli 2024 besproken. In de tussenliggende periode kunnen de gesprekken met de Raad en de inwoners plaatsvinden. De wethouder vindt die gesprekken in de verschillende buurten belangrijk, “misschien houden wij dingen in stand die zij helemaal niet nodig vinden of waarderen ze juist enorm wat wij aan het doen zijn.”