Louis Peper 1883 – 1942
Raadslid CPN in Haarlem 1919 – 1942
In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezing op 16 maart 2022, kijkt Haarlem105 naar de (kandidaat)raadsleden in de regio. Hoe deden ze het toen. Hoe doen ze het nu en hoe willen ze het straks aanpakken.
Door Ton de Groot.
De uit Amsterdam afkomstige bakker Louis Peper woont met zijn vrouw en twee kinderen in de Potgietersbuurt in Haarlem. Levie, zoals hij officieel heet, is een vriendelijke en goedlachse man die iedereen graag helpt. Hij werkt bij broodbakkerij De Vooruitgang en is actief in de vakbond en de arbeiderspartij. Nadat hij overstapt naar de communistische partij wordt hij in 1919 voor die partij lid van de gemeenteraad in Haarlem.
De communisten streven naar een republiek met gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Naar het voorbeeld van de Sovjet-Unie vinden zij dat fabrieken en grond eigendom moeten zijn van de staat. De heersende armoede wordt volgens hen veroorzaakt door het kapitalisme en de onderdrukking van arbeiders. Daarvoor bepleiten zij betere wetgeving op het gebied van arbeid en sociale voorzieningen.
Als raadslid doet Louis van zich spreken bij het annexatievoorstel van Haarlem waarbij een groot deel van Heemstede bij Haarlem wordt gevoegd. Vriend en vijand zijn verbaasd over de intelligente wijze waarop Peper zijn argumenten toelicht. Met niet meer dan de lagere school citeert hij schrijvers, geestelijken en de bijbel.
Na de beurscrash in Amerika breekt wereldwijd een economische crisis uit en raken velen werkloos. Peper stelt de gemeenteraad voor om de werkloosheidsuitkeringen te verhogen om de ergste armoede te bestrijden. Bij de behandeling van het voorstel komen veel werklozen naar het gebouw om hun steun te betuigen. Als zij niet reageren op het bevel om zich te verspreiden, voert de politie charges uit en zet politiehonden in. Er vallen rake klappen en de politie wordt met stenen bekogeld. Vermoed wordt dat Amsterdamse communisten de rellen veroorzaken.
In de jaren ’30 helpen Louis en zijn vrouw vluchtelingen uit Duitsland, op de vlucht voor het opkomende fascisme. Nadat ook in Nederland de oorlog uitbreekt, gaat Peper in verzet, hij organiseert communistische verzetscellen en verspreidt de illegale kranten De Vonk en De Waarheid. Als Duitsland in 1942 de communistische Sovjet-Unie binnenvalt, arresteren zij in de bezette landen communisten om te voorkomen dat die onrust stoken. Louis Peper is een van hen, hij wordt opgesloten in een concentratiekamp waar hij later overlijdt.
Zijn vrouw Fokje, pionier van de arbeidersbeweging, zet na de dood van haar man het verzetswerk voort. Met de illegale communistische partij doet zij er alles aan om de fascisten te bestrijden en te verzwakken. Na de bevrijding wordt de urn van Louis Peper herbegraven op de Eerebegraafplaats Bloemendaal in Overveen. Het college van burgemeester en wethouders van Haarlem besluit om in de Potgietersbuurt een straat te vernoemen naar Louis Peper, de Peperstraat.
In de raadzaal van Haarlem wordt op 4 mei 2005 een gedenkplaat onthuld met de in de Tweede Wereldoorlog omgekomen gemeenteraadsleden, Louis Peper is een van hen.