Elisabeth Alida Johanna Scheltema-Conradi 1899-1972
Raadslid VVD in Haarlem 1931-1958
Wethouder 1958-1962
In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezing op 16 maart 2022, kijkt Haarlem105 naar de (kandidaat)raadsleden in de regio. Hoe deden ze het toen. Hoe doen ze het nu en hoe willen ze het straks aanpakken.
Door Ton de Groot
Met haar benoeming in 1958 is mevrouw Scheltema-Conradi de eerste vrouwelijke wethouder in de gemeente Haarlem. Zij is dan al zevenentwintig jaar onafgebroken lid van de Haarlemse gemeenteraad.
De in Schoonhoven geboren domineesdochter Elisabeth Conradi volgt in Haarlem de meisjes HBS. Na haar huwelijk met tabaksimporteur Evert Scheltema, studeert zij rechten aan de Universiteit van Amsterdam. Als afgestudeerd jurist wordt zij advocaat en procureur. Zij is een overtuigd aanhanger van het liberale gedachtegoed. Vooral de rechten van vrouwen en de huwelijkswetgeving hebben haar speciale aandacht. Om invloed te kunnen uitoefenen besluit zij om politiek actief te worden. Voor de Liberale Staatspartij en later de VVD wordt zij lid van de gemeenteraad van Haarlem en lid van de Provinciale Staten van Noord -Holland. Ook was zij Kamerkandidaat. Haar maatschappelijke betrokkenheid blijkt uit het groot aantal functies die zij bekleedt in verschillende commissies, organisaties en besturen. Als Soroptimist zet zij zich in om de rechten, de positie en het leven van meisjes en vrouwen te verbeteren. Het verbaast daarom niet dat zij bestuurslid is van de afdeling Haarlem van de “Vrouwenbond tot verhoging van het zedelijk bewustzijn” en lid van het “Comité tot verbetering der huwelijkswetgeving.” In artikelen van haar hand en vele lezingen draagt zij haar liberale standpunten uit.
In de jaren vijftig bespreekt de gemeenteraad van Haarlem het afschaffen van de bepaling om vrouwen na hun huwelijk te ontslaan. Haar jarenlange lidmaatschap van de gemeenteraad komt goed van pas als mevrouw Scheltema de aanwezigen in herinnering brengt dat de raad daar ruim twintig jaar eerder al mee akkoord is gegaan, “Dit is ons toen door het Rijk opgelegd.” Nu deze bepaling uit het ambtenarenreglement wordt geschrapt breekt de liberale voorvechtster een lans voor meer zeggenschap voor vrouwen op het volkshuisvestingsbeleid en de woningbouwverenigingen. Zij pleit voor het bouwen van goedkope flatwoningen voor alleenstaande werkende vrouwen.
Na de geboorte van haar twee dochters wordt het gezin haar eerste prioriteit. Ze is vervlochten geraakt met het werk in de gemeenteraad en haar maatschappelijke betrokkenheid. Dat betekent dat zij het als advocaat rustiger aan gaat doen. Begrijpelijk maar jammer want de advocatuur is haar op het lijf geschreven. Zij is strijdbaar en verdedigt haar standpunten met overgave. Maar die talenten komen ook in de gemeenteraad goed van pas. Zij is scherpzinnig, denkt snel en brengt ingewikkelde zaken terug tot de kern. Er wordt naar haar geluisterd. Mevrouw Scheltema wordt gewaardeerd om haar eerlijkheid, haar kennis en warme persoonlijkheid.
In de raadsvergadering op 2 september 1958 neemt mevrouw Elisabeth Scheltema-Conradi als eerste vrouwelijke wethouder in Haarlem plaats achter de collegetafel. Een bekroning op haar politieke loopbaan. De portefeuilleverdeling is nog niet afgerond maar zij geeft alvast een schot voor de boeg, “In het college zal ik zeker ook mijn mening geven over zaken buiten mijn portefeuille.” De zojuist benoemde wethouder is tevreden met haar benoeming maar vindt het een grote verantwoordelijkheid.
Na afloop van haar periode als wethouder beëindigt Elisabeth Scheltema haar politieke loopbaan.