Beroemd, berucht of een verborgen parel in de regio. In de rubriek ‘Wist je dat?’ staat elke week zo’n gebouw, straat of plek in de schijnwerpers. Een interessante geschiedenis, iets wat je nooit verwachtte, of: ‘O, zit dat zo!’ Het kan allemaal. Vermakelijk & educatief, elke week wijzer over je eigen omgeving. Door Ton de Groot.
Met de komst van het Franse bezettingsleger in ons land, komt in 1795 een einde aan de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Net als tijdens de revolutie in Frankrijk maakt ook hier de regerende klasse plaats voor het bestuur van het volk. Bestuurders worden afgezet en de laatste stadhouder, Willem van Oranje, kiest eieren voor zijn geld en vlucht naar Engeland. Het nieuwe bewind roept de Bataafse Republiek uit. De Rechten van de Mens worden afgekondigd, het staatsbestel herzien en een nieuw nationaal parlement opgericht.
Gemeenten
Frankrijk verstevigt steeds meer de greep op ons land en we zijn zelfs officieel even deel van het Keizerrijk Frankrijk. In deze ‘Franse tijd’ worden bij ons belangrijke moderniseringen doorgevoerd: het kadaster, de burgerlijke stand, rechts rijden, een nieuwe grondwet en gemeenten als lokale bestuursvorm. Toen het Franse systeem van gemeenten hier werd geïntroduceerd, waren er 1144 gemeenten. Door herindelingen en samenvoegingen is dat in twee eeuwen teruggelopen tot 352. Ook wordt er door gemeenten steeds meer samengewerkt. Zo werken bij ons de gemeenten Bloemendaal en Heemstede samen op het gebied van bedrijfsvoering. Zandvoort en Haarlem zijn in 2018 een ambtelijke fusie aangegaan en bovenregionaal wordt er samengewerkt met andere gemeenten.
Koninkrijk der Nederlanden
Na zijn mislukte veldtocht naar Rusland, wordt Napoleon bij Waterloo door de geallieerden definitief verslagen, en onze onafhankelijkheid in ere hersteld. Met België trekken we een poosje samen op maar dit is geen succes. We gaan alleen verder met het Koninkrijk der Nederlanden. In 1848 begint de parlementaire democratie zoals we die vandaag kennen. De ministers in een kabinet bepalen het regeringsbeleid, zij worden gecontroleerd door het gekozen parlement, de Eerste en Tweede Kamer.
Gemeentewet
Hoe een gemeente wordt bestuurd, staat beschreven in de gemeentewet. De door de inwoners gekozen gemeenteraad is het hoogste orgaan. Zij bepalen het beleid en stellen de daarvoor benodigde middelen beschikbaar, ook controleren zij het college. Het college van Burgemeester en Wethouders is belast met het dagelijks bestuur, zij voeren het beleid uit en handhaven de wetten.
Gemeenteraad
Met de invoering van het duale stelsel in het begin van deze eeuw zijn de gemeenteraad en het college onafhankelijker van elkaar gaan functioneren. De wethouders maken geen deel meer uit van de raad, het college wordt ondersteund door de ambtenaren. De griffie adviseert, ondersteunt en faciliteert de gemeenteraad, individuele raadsleden en de voorzitter van de raad, de burgemeester. De griffie is onafhankelijk en neutraal.
Gemeentehuis
De gemeenteraad vergadert in het gemeentehuis, ook wel raadhuis of stadhuis genoemd. Daar werken ook de burgemeester, de wethouders en ambtenaren. In Zuid-Kennemerland vinden we de gemeentehuizen van Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort (zie foto).
Met dit artikel ronden we Deel 1 van de rubriek Wist je dat? af.
Alle vijfentwintig artikelen zijn op onze website te lezen.