Droogte in het duingebied nadert recordniveau van 1976

De aanhoudende droogte zet het duingebied van Zuid-Kennemerland flink onder druk. Door de warme, zonnige zomer zonder noemenswaardige regen loopt het neerslagtekort verder op en komt het in de buurt van het recordjaar 1976. Waterschappen, natuurbeheerders en de brandweer houden de situatie nauwlettend in de gaten.

Door het aanhoudende gebrek aan neerslag en de vele zonuren verdampt het zoetwater in de bodem, waardoor zoutwater dieper in de grond naar boven komt. Die verzilting kan grote gevolgen hebben voor zowel de natuur als de landbouw in het gebied. Om erger te voorkomen, vullen de waterschappen het zoetwater in de duinen actief aan. “We krijgen 15 m³ water per seconde uit het Amsterdam-Rijnkanaal en de Lek, dat is de maximale capaciteit aan toevoer. In het duingebied is het water nog voldoende zoet te houden, maar we zitten aan de grens”, legt Kirsten Barnhoorn van Hoogheemraadschap Rijnland uit. Hoelang de droogte nog aanhoudt voordat strengere maatregelen nodig zijn, is moeilijk te voorspellen. “Maar dat is eerder weken dan maanden”, zegt Barnhoorn.

Aanpassen aan droogte

Het duingebied krijgt de laatste jaren steeds vaker te maken met lange periodes van extreme droogte, afgewisseld met periodes van extreme natheid. Die schommelingen hebben impact op de natuur, laat Isa Bosboom van waterbedrijf PWN weten: “Sommige soorten doen het goed in natte omstandigheden en sommige houden juist meer van droogte. Dat betekent dat wij als beheerder vooral de veerkracht van de natuur moeten versterken zodat planten en dieren zich kunnen aanpassen.”

Ook de brandweer merkt dat de droge periodes langer duren. “We merken dat het brandgevaar eerder begint en langer aanhoudt. Vroeger was vooral de periode juli en augustus gevaarlijk, nu start het al in maart”, beaamt Remke Hoedemaker van veiligheidsregio Kennemerland. De afgelopen maanden braken er al meerdere branden uit in het gebied, die dankzij snel ingrijpen beperkt bleven. Uit voorzorg rukt de brandweer met meer eenheden uit dan strikt nodig, en is er geïnvesteerd in lichtere wagens die sneller op moeilijk begaanbare plekken kunnen komen. “We willen er met korte klappen snel bovenop zitten”, zegt Hoedemaker.

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

Om branden op tijd te signaleren, is de brandweer sterk afhankelijk van andere partijen. “De boswachters van PWN zijn onze voornaamste ogen en oren, maar ook piloten die over het gebied vliegen melden het als ze rookontwikkeling zien. En elk bankje in het duingebied heeft een unieke code. Mensen kunnen die doorgeven als ze ons bellen, zodat we kunnen lokaliseren waar de brand precies is.” Volgens Hoedemaker ontstaat brand vrijwel altijd door toedoen van mensen, vaak onbewust maar soms ook met opzet. Tot nu toe is het niet nodig geweest om het gebied af te sluiten voor bezoekers. Wel vraagt hij iedereen om extra op te letten bij het parkeren van voertuigen: “Auto’s en motoren die met een warme motor in het droge gras staan, vormen een risico om brand te veroorzaken.”

Lees ook: Brandweer uit de regio op missie in Spanje om te leren over natuurbranden: ‘Hier ook steeds heviger’

Wie meer wil weten over de gevolgen van klimaatverandering voor het duingebied, kan tot 24 augustus gratis terecht bij de tentoonstelling ‘Gewoontedieren’ in het bezoekerscentrum van PWN.