• Veelgestelde vragen
  • Adverteren
  • Vacatures
  • Over ons
    • Privacy- en Cookiebeleid
    • Over ons
    • Klachten
    • Educatie
    • Bestuur
    • PBO
  • Contact
Geen resultaat
Toon alle resultaten
Haarlem105
  • Radio
    • Programmering
    • Haarlem105 - Kijk live
    • Haarlem105 - Luister live
  • Televisie
  • Nieuws
    • Overzicht
    • Economie
    • Politiek
    • Regio

    Honkbaltalentenacademie Rabbits bestaat 18 jaar: ‘Nu nog een Major League-speler af leveren’

    Duizenden lopen mee met Lichtjeswandeling door Haarlem: ‘Wel last van mijn benen’

    Duizenden lopen mee met Lichtjeswandeling door Haarlem: ‘Wel last van mijn benen’

    Scholieren en studenten demonstreren in Haarlem tegen dienstplicht

    Scholieren en studenten demonstreren in Haarlem tegen dienstplicht

    Beatrixplein maakt plaats voor nieuwbouw: supermarkt in tijdelijk winkelcentrum ‘Bea’ geopend

    Beatrixplein maakt plaats voor nieuwbouw: supermarkt in tijdelijk winkelcentrum ‘Bea’ geopend

    Heemstede presenteert plannen voor ‘t Groot Clooster: groter bedrijventerrein en nieuwe woonwijk

    Auto brandt volledig uit aan Industrieweg in Heemstede

    Auto brandt volledig uit aan Industrieweg in Heemstede

  • Sport
    • Overzicht
    • Formule 1
    • Hockey
    • Honkbal
    • Voetbal

    Honkbaltalentenacademie Rabbits bestaat 18 jaar: ‘Nu nog een Major League-speler af leveren’

    RFC Haarlem trots op de manier waarop het goed gaat: ‘Al tweeënhalf jaar aan het bouwen’

    RFC Haarlem trots op de manier waarop het goed gaat: ‘Al tweeënhalf jaar aan het bouwen’

    Rondleiding nieuw clubhuis HFC: ‘Nog nooit zoveel bier en kroketten verkocht’

    Racefestival Zandvoort trekt recordaantal van 80.000 bezoekers

    Racefestival Zandvoort trekt recordaantal van 80.000 bezoekers

    Rondje Zandvoort met burgemeester en wethouder tijdens F1-weekend: ‘De sfeer is geweldig’

    Rondje Zandvoort met burgemeester en wethouder tijdens F1-weekend: ‘De sfeer is geweldig’

    Vrijwilliger Paul Eldering blikt terug op zijn jaren bij Circuit Zandvoort

    Vrijwilliger Paul Eldering blikt terug op zijn jaren bij Circuit Zandvoort

  • Cultuur & Media
    • Overzicht
    • Evenementen
    • Kunst & Cultuur
    • Muziek & Media
    Duizenden lopen mee met Lichtjeswandeling door Haarlem: ‘Wel last van mijn benen’

    Duizenden lopen mee met Lichtjeswandeling door Haarlem: ‘Wel last van mijn benen’

    Haarlemse filmmaker Joshua van ’t Hoff wint Amerikaanse prijs met fanfilm Star Wars

    Haarlemse filmmaker komt met vervolg op awardwinnende Star Wars-film

    Nilgün Yerli stelt de voorwaarden van de liefde ter discussie in Theater de Liefde

    Nilgün Yerli stelt de voorwaarden van de liefde ter discussie in Theater de Liefde

    Oud-cipiers van Haarlemse Koepel inspireren kerstvoorstelling LAVA in de Bajes

    Oud-cipiers van Haarlemse Koepel inspireren kerstvoorstelling LAVA in de Bajes

    Popronde 2021

    Popronde zoekt in Haarlem bewust naar locaties buiten het ‘standaard muziekplaatje’

    Frans Hals en Rembrandt voor het eerst naast elkaar te zien in Haarlem

    Frans Hals en Rembrandt voor het eerst naast elkaar te zien in Haarlem

  • Gemist
    • Overzicht
    • Radio
    • Video

    Honkbaltalentenacademie Rabbits bestaat 18 jaar: ‘Nu nog een Major League-speler af leveren’

    Zo’n 3.000 broden per dag: De Haarlemse Bakker opent deuren voor publiek

    Zo’n 3.000 broden per dag: De Haarlemse Bakker opent deuren voor publiek

    Duizenden lopen mee met Lichtjeswandeling door Haarlem: ‘Wel last van mijn benen’

    Duizenden lopen mee met Lichtjeswandeling door Haarlem: ‘Wel last van mijn benen’

    Scholieren en studenten demonstreren in Haarlem tegen dienstplicht

    Scholieren en studenten demonstreren in Haarlem tegen dienstplicht

    De Muggenbult #21 – Altijd bereikbaar, zelden verbonden

    De Muggenbult #44 – Mannen, gefeliciteerd!

    Luister terug: Benefietconcert voor Boliviaanse dans en muziek in Oosterkerk Haarlem

    Luister terug: Benefietconcert voor Boliviaanse dans en muziek in Oosterkerk Haarlem

    • Radio
    • Hele uren
    • Video
  • Programma’s
    • Programmering
    • Alle programma’s
Haarlem105
Home Nieuws Regio Haarlem

Wist je dat? De Lichtfabriek: van energiebron naar bron van inspiratie

Door Ton de Groot
2 oktober 2020 - Updated on 5 februari 2021
Wist je dat? De Lichtfabriek: van energiebron naar bron van inspiratie
ADVERTENTIE

Beroemd, berucht of een verborgen parel in de regio. In de rubriek ‘Wist je dat?’ staat elke week zo’n gebouw, straat of plek in de schijnwerpers. Een interessante geschiedenis, iets wat je nooit verwachtte, of: ‘O, zit dat zo!’ Het kan allemaal. Vermakelijk & educatief, elke week wijzer over je eigen omgeving.
Door Ton de Groot.

Toen Nederland overstapte op aardgas sloot de Lichtfabriek als energiecentrale de poort. Nu is het een mix van bedrijvigheid en cultuur, evenementen en horeca.

In de middeleeuwen komen er steeds meer mensen en ontstaat een tekort aan hout voor het verwarmen van de huizen. Gedroogde veengrond kan ook gebruikt worden als brandstof en er is veel van te vinden. Haarlem haalt turf dicht bij huis, eerst uit plaatsen rond het Haarlemmermeer zoals Aalsmeer, later verder weg uit de omgeving van Zoetermeer. Haarlem ligt aan een bocht in het Spaarne, over deze rivier komt turf de stad binnen, wordt opgeslagen in het Turfhuys en verhandeld op de Turfmarkt.

Honderden jaren is turf de belangrijkste brandstof en vooral in grote steden is er veel vraag naar. Maar in de negentiende eeuw raakt ook het veen op. Intussen wordt in het buitenland de eerste gasinstallatie gebouwd die draait op steenkool. Stads- of lichtgas heeft de toekomst, lampolie, kaarsen en fakkels kunnen de deur uit. Kolen uit Limburg zijn goedkoper dan turf en door verhitting kan er gas uitgehaald worden.

Geldverspilling
Overal worden gasfabrieken gebouwd, Zandvoort, Schoten en Heemstede volgen maar de gasfabriek aan de Zijlvest levert in 1837 straatverlichting in de binnenstad van Haarlem. De Haarlemmers vinden de gaslantaarnpalen eerst maar geldverspilling. Maar als langzaam de olie en petroleumlampen uit het straatbeeld verdwijnen, zijn ze blij dat ze in het donker niet meer afhankelijk zijn van het maanlicht.

Als Haarlem het contract voor gasdistributie met de Imperial Continental Gas Association verlengt, wordt de fabriek uitgebreid. Er komen gashouders en bedrijfsgebouwen tussen de Vestestraat en Raaks. Maar het enthousiasme wordt minder. De fabriek en de aanvoer van de steenkolen over de Kinderhuissingel stinken en vervuilen de lucht. De bewoners van de binnenstad protesteren tegen deze vervuiling van het milieu, zij willen dat de schoorstenen hoger worden gemaakt zodat zij minder last hebben van de vieze rook.

Lichtfabriek
In 1902 wordt het Haarlems Gemeentelijk Energiebedrijf verantwoordelijk voor de plaatselijke energieproductie. Door de uitvinding van de gloeilamp ontstaat er naast gas ook behoefte aan elektriciteit. De gasfabriek wordt afgebroken. Aan de oostoever van het Noorder Buiten Spaarne wordt een nieuwe gas- en elektriciteitsfabriek gebouwd, de Lichtfabriek (foto).

Als in 1959 de Nederlandse Aardolie Maatschappij in het Groningse Slochteren een groot aardgasveld ontdekt, stopt ook Haarlem met het maken van stadsgas. Er worden gasleidingen aangelegd, fornuizen, geisers en kachels worden omgebouwd en geschikt gemaakt voor het gebruik van aardgas. Installateurs en monteurs van bekende merken als Junker, Atag of Stokvis maken lange dagen om de apparaten aan te passen. Maar ook verkoop van nieuwe gaskachels van merken als Dru, Pelgrim of Etna en gastoestellen neemt een vlucht. Aardgas is dan in Nederland de belangrijkste brandstof voor huizen en bedrijven. Ook is het een veelgebruikte energiebron voor elektriciteitscentrales.

Aardgas en steenkool zijn nog steeds onze belangrijkste energiebronnen voor warmte en stroom. Door het filteren van de rookgassen, zijn de steenkoolcentrales veel schoner geworden maar nog steeds een belasting voor het milieu. Door de gaswinning ontstaan aardbevingen en dreigen huizen in te storten. Geleidelijk stoppen we met deze energiebronnen en stappen over op duurzame energiebronnen, wind, zon en aardwarmte zijn schoon en oneindig beschikbaar.

Haarlemmerstroom
In 1968 gaat de Lichtfabriek op slot en raakt het fabrieksterrein in verval. Een aantal van de oudste gebouwen is wel bewaard gebleven. Met de andere gemeentelijke monumenten aan het Noorder Buiten Spaarne vormt de Lichtfabriek met Droste en Figee een bijzondere en inspirerende omgeving. Waar je eens de chocolade rook en de hefkranen en baggermolens werden gebouwd, ontstaat nu Haarlemmerstroom waar Haarlemmers wonen, werken en recreëren in industrieel erfgoed.

Dit delen:

  • Delen op X (Wordt in een nieuw venster geopend) X
  • Deel op Facebook (Wordt in een nieuw venster geopend) Facebook
  • Deel op WhatsApp (Wordt in een nieuw venster geopend) WhatsApp
  • Meer
  • Delen op LinkedIn (Wordt in een nieuw venster geopend) LinkedIn
  • Afdrukken (Wordt in een nieuw venster geopend) Print
  • Deel op Pinterest (Wordt in een nieuw venster geopend) Pinterest
  • E-mail een link naar een vriend (Wordt in een nieuw venster geopend) E-mail
  • Deel op Mastodon (Wordt in een nieuw venster geopend) Mastodont
  • Delen op telegram (Wordt in een nieuw venster geopend) Telegram
ADVERTENTIE

MEER NIEUWSArtikelen

Honkbaltalentenacademie Rabbits bestaat 18 jaar: ‘Nu nog een Major League-speler af leveren’

Door Maurice Blaauw
22 november 2026

De Rabbits Baseball Academy, de talentenacademie voor honkbal, bestaat dit jaar 18 jaar. De academie werd in 2008 opgericht. Michael...

Duizenden lopen mee met Lichtjeswandeling door Haarlem: ‘Wel last van mijn benen’

Duizenden lopen mee met Lichtjeswandeling door Haarlem: ‘Wel last van mijn benen’

Door Maurice Blaauw
21 november 2026

De Lichtjeswandeling trok dit jaar weer veel deelnemers naar Haarlem. Wandelaars konden kiezen uit een route van zes of tien...

Scholieren en studenten demonstreren in Haarlem tegen dienstplicht

Scholieren en studenten demonstreren in Haarlem tegen dienstplicht

Door Bas de la Rie
20 november 2026

Studenten en middelbare scholieren liepen vanmiddag om 13:00 uur de klas uit om in Haarlem te demonstreren tegen de dienstplicht....

Haarlem105

De streekomroep van Haarlem, Heemstede & Bloemendaal. Blijf op de hoogte van het laatste nieuws uit jouw regio.

VOLG ONS OP

Categorieën

  • Cultuur & Media
    • Evenementen
    • Kunst & Cultuur
    • Muziek & Media
  • Gemist
    • Radio
    • Video
  • Nieuws
    • Economie
    • Politiek
    • Regio
      • Bloemendaal
      • Haarlem
      • Heemstede
      • Schiphol
      • Zandvoort
  • Programma’s
    • Radio
    • TV
  • Sport
    • Formule 1
    • Hockey
    • Honkbal
    • Voetbal

Laatste nieuws

Honkbaltalentenacademie Rabbits bestaat 18 jaar: ‘Nu nog een Major League-speler af leveren’

22 november 2026
Zo’n 3.000 broden per dag: De Haarlemse Bakker opent deuren voor publiek

Zo’n 3.000 broden per dag: De Haarlemse Bakker opent deuren voor publiek

21 november 2026
  • Veelgestelde vragen
  • Adverteren
  • Vacatures
  • Over ons
  • Contact

Geen resultaat
Toon alle resultaten
  • Nieuws
    • Overzicht
    • Politiek
    • Economie
    • Haarlem
    • Heemstede
    • Bloemendaal
    • Zandvoort
    • Regio
      • Schiphol
  • Sport
    • Overzicht
    • Voetbal
    • Hockey
    • Formule 1
  • Cultuur & Media
    • Overzicht
    • Evenementen
    • Kunst & Cultuur
    • Muziek & Media
  • Gemist
    • Radio
    • Hele uren terugluisteren
    • Video
  • Programma’s
    • Programmering
    • Alle programma’s
  • Radio
    • Haarlem105 – Kijk live
    • Haarlem105 – Luister live
  • Televisie
  • Over ons
    • Cookiebeleid (EU)
    • Privacybeleid
    • Over ons
    • Klachten
    • Educatie
    • Bestuur
    • PBO
  • Contact
  • App de Studio!