Beroemd, berucht of een verborgen parel in de regio. In de rubriek ‘Wist je dat?’ staat elke week zo’n gebouw, straat of plek in de schijnwerpers. Een interessante geschiedenis, iets wat je nooit verwachtte, of: ‘O, zit dat zo!’ Het kan allemaal. Vermakelijk & educatief, elke week wijzer over je eigen omgeving.
Door Ton de Groot.
In Nederland worden honderden watertorens gebouwd. Ruim een eeuw geleden is de watertoren in Zandvoort in gebruik genomen. De badplaats wordt dan aangesloten op het kortgeleden geopende waterleidingnetwerk van Haarlem.
Ook al kost het behoorlijk wat meer geld, de gemeenteraad van Zandvoort kiest ervoor om de toren ook als uitzichttoren te gebruiken. Vanaf het balkon van het restaurant, op 30 meter hoogte, is er een goed uitzicht op de wijde omgeving. Het hoogste punt ligt op 38 meter. Met een inhoud van 275 kubieke meter is er voldoende capaciteit om ook hotels, die worden gebouwd voor het opkomende badtoerisme, van schoon en zuiver drinkwater te voorzien. Het reservoir bovenin zorgt ervoor dat het water onder druk uit de kraan komt.
Op de locatie waar de vuurtoren heeft gestaan, start de “Hollandsche Maatschappij tot het maken van Werken in Gewapend Beton” met de bouw. In de Rozenobelstraat tegenover strandpaal 66 Zandvoort-Centrum, verschijnt het bouwwerk. Het ontwerp van Ingenieur van Poelgeest, directeur van het Waterleidingsbedrijf Zuid-Beverland, is jarenlang een gezichtsbepalend element in de skyline van het dorp. Een baken dat van verre wordt gezien.
En juist dat bepaalt uiteindelijk de ondergang. Nederland is in de Tweede Wereldoorlog bezet door het Duitse leger. Zij verwachtten een aanval vanuit zee en besluiten om een verdedigingslinie aan te leggen langs de gehele Europese Westkust, de Atlantikwall. Voor Zandvoort betekent dit dat de gehele kuststrook, over een lengte van drie kilometer, wordt ontruimd en alle bebouwing gesloopt. Na deze “küstenraumung” zijn er veel gebouwen verdwenen of onbewoonbaar gemaakt. Het strand is verboden gebied en het dorp is vanuit zee niet herkenbaar meer. De toren geeft zich niet zomaar gewonnen. Als de soldaten springstofladingen tot ontploffing brengen, valt de toren om maar de constructie blijft intact. Het duurt nog maanden voordat de sloop is voltooid en het puin afgevoerd.
Na de oorlog komt er een nieuwe watertoren aan de Thorbeckestraat, deze is hoger en heeft meer capaciteit dan de oude. Ook hier kan je weer genieten van het uitzicht vanuit het restaurant bovenin. Sinds 1997 is de watertoren niet meer in gebruik. Er zijn plannen voor een nieuwe toekomst. Onderzocht wordt of er woningen in gebouwd kunnen worden.
Waar de oude toren gestaan heeft, is een gedenksteen geplaatst (zie foto).
In het Haarlems Dagblad staat in 1933: “Zooals hij daar op het hoogste punt van de zeereep staat kent iedereen hem, den Watertoren”. “Hij werd een kwalijk te missen ornament in het gevarieerde front, dat de badplaats naar zee keert”.